17 700 бала мектеп табалдырығын аттайды: жаңа оқу жылына дайындық қаншалықты мығым?
Санаулы күннен кейін жаңа оқу жылы басталады. Қызылорда облысында биыл 1-сыныпқа 17 700 бала қабылданады. Бұл – өңірдегі демографиялық өсім мен мектепке келетін бала санының артып отырғанын көрсететін маңызды көрсеткіш. Бірақ жаңа оқу жылын тек алғашқы қоңыраумен байланыстырып қарау аздық етеді. Баланың мектепке баруы – ата-ана үшін қуаныш болса, мемлекет үшін үлкен жауапкершілік. Оның қауіпсіздігі, сапалы білім алуы, қажетті құралмен қамтамасыз етілуі және мектепке дейінгі ортадан мектеп өміріне бейімделуі тұтас жүйенің жұмысын талап етеді.
Жаңа оқу жылына дайындық мәселесі ҚР Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында қаралды. Оған облыс әкімі Мұрат Ергешбаев селекторлық режимде қатысты. Үкімет отырысынан кейін өңірде білім беру саласына қатысты өзекті мәселелерді нақтылап, жауапты мекемелерге тапсырмалар берілді.
Бұл жолғы дайындықтың ауқымы да аз емес. Өңірде 651 мектепке дейінгі ұйым, 327 мектеп және 28 колледж жұмыс істейді. Жаңа оқу жылында облыстағы 1-11 сыныптарда оқитын балалардың жалпы саны 190 мыңнан асады. Соның ішінде 17 700 бүлдіршін алғаш рет мектеп партасына отырады.
Бұл – мыңдаған отбасы үшін жаңа кезең. Ал мектеп үшін – мыңдаған баланың тағдырына жауап беретін жаңа міндет.
17 700 бірінші сынып оқушысы – үлкен жауапкершілік
Бірінші сыныпқа баратын баланың мектепке бейімделуі оңай шаруа емес. Әсіресе алғаш рет мектеп табалдырығын аттайтын бала үшін сыныптағы орта, мұғалім, күн тәртібі, жаңа талаптардың барлығы үлкен өзгеріс.
Сондықтан мектеп дайындығын тек ғимараттың жөнделуімен немесе оқулықтың жеткізілуімен өлшеуге болмайды. Баланың психологиялық және әлеуметтік тұрғыдан бейімделуі, ата-анамен мектеп арасындағы байланыс, мұғалімнің дайындығы да маңызды.
Биыл құжат қабылдау 31 тамызға дейін жалғасады. Демек, мектепке баруға дайындалып жатқан ата-аналар үшін де санаулы күндер қалды.
Мұнда тағы бір мәселе бар. Бір бала мектепке толық дайын болып келсе, екінші баланың отбасылық жағдайына байланысты мектеп формасы, аяқ киімі немесе оқу құралдары жеткіліксіз болуы мүмкін. Сондықтан әлеуметтік жағдайы төмен, көпбалалы отбасылардың балаларына көмек көрсету – қайырымдылық қана емес, қоғам алдындағы ортақ міндет.
Осы ретте дәстүрлі «Мектепке жол» акциясының маңызы арта түседі.
Облыс әкімі мемлекеттік мектептерде білім алатын, бірақ қажетті көмекпен қамтылмай қалған әлеуметтік осал топтағы балалардың мәселесін назардан тыс қалдырмауды тапсырды. Ал жеке мектептерде оқитын көмекке мұқтаж балаларға демеушілер арқылы қолдау көрсету қажеттігі айтылды.
Бұл жерде бір нәрсені ұмытпау керек: баланың қай мектепте оқитыны оның әлеуметтік жағдайына байланысты болмауы тиіс.
31 мектептегі жөндеу: уақыт тығыз
Жаңа оқу жылы қарсаңындағы басты мәселелердің бірі – мектеп ғимараттарының дайындығы.
Қазіргі уақытта облыста 31 мектепте ағымдағы жөндеу жұмыстары жүріп жатыр. Әкімдерге білім беру ұйымдарының дайындығын 20 тамызға дейін толық қамтамасыз етіп, жөндеу жұмыстарын жедел аяқтау тапсырылды.
Мұнда уақыттың тығыз екені көрініп тұр.
Мектеп – құрылыс жұмыстары жүріп тұратын нысан емес, 1 қыркүйектен бастап жүздеген баланың білім алатын ортасы. Сондықтан жөндеу сапасы мен қауіпсіздік талаптары қатар жүруі керек.
Терезесі ауыстырылған, қабырғасы сырланған мектептің санитарлық жағдайы, электр желісі, өрт қауіпсіздігі, эвакуациялық жолдары, ауласы мен кіреберісі де талапқа сай болуы қажет.
Яғни «мектеп дайын» деген сөздің артында бір ғана косметикалық жөндеу емес, баланың күн сайын өзін қауіпсіз сезінетін толыққанды орта тұруы тиіс.
Оқулық мәселесі – жыл сайын қайталанатын сынақ
Жаңа оқу жылының алдында ата-ананы алаңдататын мәселелердің бірі – оқулық.
Мектеп формасы мен оқу құралын ата-ана сатып алады, ал негізгі оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдармен қамтамасыз ету – білім беру жүйесінің міндеті.
Сондықтан жаңа оқу жылы басталғанда «мына оқулық жетпейді», «мына сыныпқа кітап кешікті» деген шағым болмауы керек.
Бұл жерде дайындықтың сапасы 1 қыркүйекте емес, одан әлдеқайда бұрын тексерілуі тиіс. Қай мектепте қанша оқушы бар, қанша оқулық қажет, қай сыныпта тапшылық болуы мүмкін – мұның барлығы алдын ала есептелетін мәселе.
Мектеп формасы мен оқу құралдарының бағасы да назарда
Қыркүйек жақындаған сайын базарлар мен сауда орындарындағы қозғалыс күшейеді. Әр ата-ана баласына мектеп формасын, аяқ киімін, сөмкесін, дәптер-қаламын алып беруге тырысады.
Ал сұраныстың артқанын пайдаланған кейбір сауда орындарында бағаның негізсіз өсу қаупі де бар.
Сондықтан облыс әкімі оқу құралдары мен мектеп формасының бағасын бақылауда ұстауды, негізсіз қымбаттауға жол бермеуді тапсырды.
Жергілікті кәсіпкерлердің жәрмеңкелерін тұрақты өткізіп, оқу құралдарын жеңілдікпен сатуды ұйымдастыру туралы ұсыныс та осы мәселенің әлеуметтік маңызын көрсетеді.
Өйткені қазіргі таңда үш-төрт баласын мектепке дайындайтын отбасы үшін әрбір теңгенің есебі бар. Бір баланың сөмкесі мен формасы ғана емес, бірнеше баланың оқу құралдары бірден алынатынын ескерсек, бұл – отбасылық бюджетке айтарлықтай салмақ.
Баланың қауіпсіздігі – бірінші орында
Білім беру саласындағы ең маңызды мәселе – қауіпсіздік.
Соңғы жылдары мектептерге бейнебақылау камералары, турникеттер және басқа да инженерлік-техникалық жабдықтар орнатылып келеді. Бұл бағытқа жергілікті бюджеттен соңғы үш жылда қомақты қаражат бөлінген.
Ендігі міндет – орнатылған жабдықтардың формалды түрде ғана тұрмай, нақты жұмыс істеуін қамтамасыз ету.
Облыс әкімі бейнебақылау камераларын Жедел әрекет ету орталығына толық қосуды, санитарлық және өрт қауіпсіздігі талаптарын тексеруді тапсырды.
Бұл ретте мектеп аумағындағы қауіпсіздік мектептің ішкі периметрімен шектелмеуі керек.
Бала мектептен шыққан сәттен бастап үйіне жеткенге дейінгі жолда да қауіпсіз болуы қажет.
Әсіресе оқушы саны көп, көлік қозғалысы қарқынды мектептердің маңындағы жағдай ерекше бақылауды талап етеді. Жаяу жүргіншілер өткелі, жол белгілері, көлік жылдамдығын шектеу мәселелерінде кемшілік бар екені айтылды.
Осыған байланысты қала және аудан әкімдіктеріне аталған кемшіліктерді 25 тамызға дейін ретке келтіру тапсырылды.
Мектеп маңындағы жол – ата-ананың күнделікті алаңдайтын мәселесі
Кейде мектептің ішіндегі қауіпсіздікке көп көңіл бөліп, оның сыртындағы жағдай назардан тыс қалып жатады.
Ал таңертең мектеп алдына ондаған, кейде жүздеген көлік жиналады. Балалар жолдан өтеді. Біреулер асығып келеді, енді біреулер баласын көлікпен түсіріп кетеді.
Осындай сәттерде бір ғана жүргізушінің жауапсыздығы қайғылы жағдайға әкелуі мүмкін.
Сондықтан мектеп маңында жол полициясы инспекторларының күнделікті кезекшілігін ұйымдастыру туралы тапсырма – уақыт талабынан туған шара.
Әсіресе бірінші сынып оқушылары үшін бұл өте маңызды. Өйткені олардың жолдағы қауіпсіздік дағдысы әлі толық қалыптаспаған.
Білім ғана емес, құқықтық тәрбие де керек
Жаңа оқу жылындағы тағы бір маңызды бағыт – оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыру.
Бала өз құқығын білуі керек. Сонымен бірге өз міндетін де түсінуі қажет.
Құқықтық тәрбие тек заң баптарын жаттатудан тұрмайды. Ол мектептегі тәртіптен, өзгенің құқығын құрметтеуден, буллингке жол бермеуден, қоғамдық орында өзін дұрыс ұстаудан, интернеттегі қауіпсіздіктен басталады.
Қазіргі баланың өмірі тек мектеппен шектелмейді. Ол әлеуметтік желіде, түрлі цифрлық платформаларда уақыт өткізеді. Сондықтан құқықтық сауаттылықпен қатар цифрлық қауіпсіздік те өзекті.
Мектеп баланы тек білімді емес, жауапкершілігі бар азамат етіп тәрбиелеуге тиіс.
Қосымша білімге сұраныс артып келеді
Өңірде 63 қосымша білім беру ұйымында 70 мыңға жуық оқушы қамтылған.
Бұл – балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастыруға, қабілетін дамытуға деген сұраныстың жоғары екенін көрсетеді.
Биыл пайдалануға берілген «AI-Kerim» оқу-сауықтыру орталығы мен Ботаникалық бақтың жыл бойы жұмыс істеуі де осы бағыттағы мүмкіндіктерді кеңейтеді.
Қазіргі балаға тек мектептегі 5-6 сағаттық сабақ жеткіліксіз. Бір бала спортқа қызығады, екіншісі робототехникаға, үшіншісі өнерге, төртіншісі жаратылыстану ғылымдарына бейім болуы мүмкін.
Баланың қабілетін ерте байқап, дұрыс бағыт беру – оның болашағына салынған инвестиция.
Жаңа оқу жылы – жаңа жауапкершілік
Жаңа оқу жылына дайындық туралы сөз болғанда, әдетте мектептің жөндеуі, оқулық, форма мен оқу құралдары бірінші кезекке шығады.
Алайда бұл жолғы міндеттердің ауқымы әлдеқайда кең.
Бір жағында – 17 700 бірінші сынып оқушысы. Екінші жағында – жалпы саны 190 мыңнан асатын оқушы.
Олардың әрқайсысы қауіпсіз мектепте оқуға, сапалы білім алуға, қажетті жағдаймен қамтамасыз етілуге құқылы.
Ал бұл міндет тек білім басқармасының немесе мектеп директорларының шаруасы емес. Мұнда әкімдік, полиция, төтенше жағдайлар қызметі, ата-ана, кәсіпкер және жалпы қоғамның ортақ жауапкершілігі бар.
Бала мектепке алғаш қадам басқанда оның қолында гүл шоғы ғана емес, үлкен үміті болады. Ата-ана баласын мектепке шығарып салып тұрып, ең алдымен оның амандығын ойлайды. Мұғалім баланың білімді болғанын қалайды. Мемлекет оның қауіпсіз әрі сапалы ортада тәрбиеленуін қамтамасыз етуге міндетті.
Сондықтан жаңа оқу жылына дайындықтың негізгі өлшемі – 1 қыркүйекте мектеп есігінің ашылуы ғана емес, сол есіктен кірген әр баланың өзін қауіпсіз, жайлы әрі қажет адам ретінде сезінуі.
Қызылорда облысында биыл мектепке баратын 17 700 бала – өңірдің ертеңі. Олардың алғашқы қоңырауы ата-ана үшін қуаныш болып қана қоймай, мемлекет пен қоғам үшін жауапкершіліктің жаңа кезеңін білдіреді.
Жаңа оқу жылының ең басты нәтижесі де осы болуы керек: мектеп дайын, мұғалім дайын, оқулық дайын, орта қауіпсіз, ал бала білім алуға дайын.