Қызылордада кәсіпкерлікті дамыту тек жаңа нысандардың санын арттырумен шектелмей, өндіріс, құрылыс, туризм және агросаладағы нақты жобаларды іске қосуға бағыт алып келеді. Облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың қаладағы бірқатар кәсіпкерлік нысандарды аралауы осы бағыттағы жұмыстардың жай-күйін бағалап, алдағы міндеттерді айқындауға мүмкіндік берді.
Белкөл кентіндегі «Вега Пром» ЖШС-ның автоклавты газоблок пен құрғақ құрылыс қоспаларын өндіретін зауыты – өңірдегі құрылыс индустриясын дамытуға бағытталған жобалардың бірі. Кәсіпорынның жылдық өндірістік қуаты 30 мың текше метрді құрайды. Қазір нысанда техникалық іске қосу жұмыстары жүргізілуде. Жобаға мемлекеттік қолдау аясында 3 гектар жер телімі беріліп, қажетті құрал-жабдықтар мен техникалар Қытайдан жеткізілген. Кәсіпорынды қыркүйек айында толық іске қосу жоспарланып отыр.
Бұл жобаның маңызы – құрылыс материалдарын жергілікті жерде өндіру арқылы ішкі нарықтың сұранысын өтеуге мүмкіндік беретінінде. Құрылыс қарқыны артқан сайын газоблок, құрғақ қоспа секілді материалдарға сұраныс та жоғарылайды. Сондықтан жергілікті өндірістің қалыптасуы логистикалық шығындарды азайтып қана қоймай, жаңа жұмыс орындарын ашуға және өңірдегі құрылыс саласының өндірістік базасын нығайтуға ықпал етеді.
Осы аумақтағы «Орда автодор» ЖШС іске қосқан асфальтбетон өндірісі де өңір үшін маңызды. Құны 1 млрд теңге болатын жоба кәсіпкердің жеке қаражаты есебінен жүзеге асқан. Өндіріс сағатына 60 тонна асфальтбетон қоспасын шығаруға қауқарлы. Бүгінде өнім ішкі нарықтағы сұранысты толық қамтамасыз етіп отыр.
Бұл жерде бір маңызды үрдіс байқалады. Яғни жеке кәсіпкерлік қаражаттың сауда немесе қызмет көрсету саласына ғана емес, нақты өндіріске бағытталуы – өңір экономикасының сапалық өзгерісінің белгісі. Асфальтбетон өндірісінің жергілікті жол құрылысы жобаларымен байланысы бар. Демек, кәсіпкерлік пен инфрақұрылымдық жобалар бір-біріне сұраныс қалыптастырып, өзара ықпал етеді.
Кәсіпкерліктің екінші бір бағыты – қызмет көрсету және туризм саласы. Қала орталығында бой көтеріп жатқан «Пана Қаракөз» қонақүйі осы бағыттағы жобалардың қатарында. Мұнда 70-ке жуық нөмір қарастырылған. Сонымен қатар ғимаратта «Tary» этно-кофеханасының орналасуы жоспарланған. Қонақүйдің биыл пайдалануға берілуі қаланың туристік және іскерлік әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.
Қонақүй жобасының ерекшелігі – оның тек орналастыру нысаны ретінде қарастырылмауында. Заманауи технологиялардың енгізілуі, этно-кофехананың болуы қаланың өзіндік ерекшелігін көрсетуге мүмкіндік береді. Қызылордаға келетін қонақтар үшін сапалы қонақүй қорының болуы өңірдің туристік тартымдылығы мен іскерлік байланыстары үшін де маңызды.
Агроөнеркәсіп саласындағы жобалар да назардан тыс қалған жоқ. Балық шаруашылығын дамыту мақсатында құрылған «Хан Бекіре» ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативінде бекіренің бірнеше түрі мен форель өсіріледі. Жоба құны 31,4 млн теңгені құрайды. Өнімді облыс аумағында өткізу көзделген.
Бұл – Сыр өңірінде ауыл шаруашылығын әртараптандыруға мүмкіндік беретін бағыттардың бірі. Балық шаруашылығын дамыту үшін табиғи ресурстармен қатар, заманауи технология мен тұрақты өткізу нарығы қажет. Сондықтан мұндай жобалардың өндірістік көлемін арттырумен бірге өнімді өңдеу, сақтау және өткізу тетіктерін қалыптастырудың да маңызы зор.
Ал «Шапағат» жеке кәсіпкерлігінің жылыжай шаруашылығы жергілікті жерде көкөніс пен жеміс-жидек өнімдерін өндірудің мүмкіндігін көрсетеді. Көлемі 1200 шаршы метр жылыжайда Ташкент лимоны мен қиярдың бірнеше түрі өсірілуде. Құны 45 млн теңге болатын жобаға озық технологиялар енгізілген.
Жылыжай шаруашылығының өңір үшін маңызы – маусымаралық кезеңде жергілікті өнім көлемін арттыру. Азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі күшейген кезде мұндай шағын және орта жобалардың көбейе түсуі ішкі нарықты тұрақтандыруға септігін тигізеді.
Бір күнгі аралау барысында ұсынылған жобалардың өзінен Қызылордадағы кәсіпкерліктің бірнеше бағытта дамып келе жатқанын аңғаруға болады. Бір жерде құрылыс материалы өндірілсе, екінші жерде жол құрылысына қажетті өнім шығарылады. Қала орталығында қонақүй салынып жатса, агросалада балық пен жылыжай өнімдерін өндіру қолға алынған.
Ендігі маңызды міндет – осы жобалардың барлығының қағаздағы жоспардан нақты экономикалық нәтижеге айналуы. Яғни кәсіпорындардың толық қуатқа шығуы, тұрақты жұмыс орындарының сақталуы, өнімнің өткізілуі және жергілікті бюджетке түсетін салық көлемінің артуы негізгі көрсеткіш болуы тиіс.
Сондықтан облыс әкімінің кәсіпкерлік нысандарды аралап, жауапты сала басшыларына нақты тапсырмалар беруі – жобаларды сүйемелдеудің маңызды бөлігі. Кәсіпкерлікке көрсетілетін қолдау жер беру немесе инфрақұрылым жеткізумен ғана аяқталмай, өндірістің тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасаумен жалғасқанда ғана оның өңір экономикасына әсері еселене түседі.
Қысқасы, бүгінгі кәсіпкерлік жобалары – ертеңгі жұмыс орны, жергілікті өнім және өңір экономикасының жаңа кіріс көзі. Ал олардың тиімділігі іске қосылған нысандардың санымен емес, экономикаға қосқан нақты үлесімен өлшенбек.