Мерейлі отбасы – елдің берік тірегі Отбасы – қоғамның ең шағын ғана емес, ең маңызды әлеуметтік институты. Мемлекеттің тұрақтылығы мен ұрпақтың тәрбиесі, ұлттық құндылықтардың сақталуы мен азаматтардың әлеуметтік жауапкершілігі ең алдымен шаңырақтағы тәрбиеге байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, «Мерейлі отбасы – 2026» ұлттық байқауының аудандық кезеңінің өтуі – өнегелі отбасыларды дәріптеп қана қоймай, қоғамдағы отбасы құндылықтарының маңызын тағы бір мәрте айқындаған тағылымды шара. Аудан әкімі Берік Сәрменбаевтың қатысуымен өткен марапаттау рәсімінде «Отбасы – бақыт мекені, ұрпақ – елдің ертеңі» атты аудандық кезеңнің жеңімпаздары мен бірқатар өнегелі жанұялар марапатталды. Салтанатты шараға облыстық мәслихат депутаты Жұмабек Ембергенов, аудандық қоғамдық кеңес төрағасы Марат Еспенбетов, ардагерлер және байқауға қатысқан мерейлі отбасылар қатысты. Мұндай жиынның басты ерекшелігі – отбасының жетістігін жеке шаңырақтың қуанышы ретінде ғана емес, қоғам үшін ортақ өнеге ретінде көрсетуінде. Өйткені әр отбасының тарихында еңбек, тәрбие, сабыр, өзара құрмет пен ұрпаққа деген жауапкершілік жатыр. Ал осы құндылықтарды көпшілікке үлгі ету – кейінгі буынға берілетін үлкен тәрбие. Биыл «Мерейлі отбасы» ұлттық байқауының өткізіліп отырғанына 13 жыл болды. Осы уақыт ішінде байқау еліміздегі отбасы институтын нығайтуға, берекелі шаңырақтарды насихаттауға және ұлттық құндылықтарды дәріптеуге бағытталған маңызды қоғамдық бастамалардың біріне айналды. Байқаудың ерекшелігі – мұнда отбасы материалдық жағдайымен ғана емес, оның тәрбиелік ұстанымы, еңбек жолы, қоғамдық белсенділігі, ұрпақ сабақтастығы және ұлттық дәстүрді дәріптеуі арқылы бағаланады. Сондықтан марапатқа ие болған әр отбасының өмір жолы – жеке әулеттің ғана емес, тұтас қоғамның құндылықтарын көрсететін үлгі. Аудан әкімі Берік Сәрменбаев өз сөзінде отбасы институтының ел өміріндегі айрықша орнына тоқталып, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың отбасы құндылықтарын ұлықтауға ерекше мән беретінін атап өтті. Шын мәнінде, берік отбасы – әлеуметтік тұрақтылықтың негізі. Отбасында бала өзін қауіпсіз сезініп, үлкенді сыйлау мен кішіге қамқор болуды, еңбек етуді, жауапкершілікті және қоғамға пайдалы азамат болуды үйренеді. Сондықтан отбасы мәселесі тек әлеуметтік саясаттың емес, елдің болашағына қатысты стратегиялық бағыттардың бірі ретінде қарастырылуы заңды. Сырдария ауданындағы отбасылардың «Мерейлі отбасы» байқауындағы жетістігі де көңіл қуантады. Соңғы жылдары ауданның бірнеше өнегелі шаңырағы облыстық және республикалық деңгейде танылып келеді. 2023 жылдан бері Үмбетаевтар, Әшірбековтер, Есекеевтер, Шербатшаевтар отбасылары мерей тұғырынан көрінген. Бұл аудан көлемінде отбасылық құндылықтарды насихаттау жұмысының жүйелі жүргізіліп келе жатқанын көрсетеді. Ал 2025 жылы Аманкелді ауылының Жансейітовтер отбасы «Үлгілі отбасы» номинациясымен марапатталса, Шіркейлі ауылынан шыққан өнерлі Әбсадықовтар отбасы облыстық кезеңде бас жүлдені иеленіп, республикалық кезеңнің лауреаты атанды. Әбсадықовтар әулетінің үлкені Жақсылық ақсақалдың Астана қаласында өткен республикалық марапаттау рәсіміне қатысып, ауданның абыройын асқақтатуы – Сырдариядағы өнегелі отбасылардың жетістігі республикалық деңгейге көтерілгенінің жарқын мысалы. Биыл байқаудың аудандық кезеңіне 20 отбасы өтінім білдіріп, оның 15-і аудандық комиссияның қарауына ұсынылған. Бұл – байқауға деген қызығушылықтың жоғары екенін көрсетеді. Ең маңыздысы, мұндай байқауларға қатысқан отбасылардың барлығы белгілі бір деңгейде жеңімпаз деуге болады. Себебі отбасы тарихын көрсету, өзінің тәрбиелік тәжірибесімен бөлісу, ұлттық салт-дәстүрді дәріптеу және қоғамдық өмірге белсенді араласу – кез келген шаңырақ үшін үлкен жауапкершілік. Байқау барысында Іңкәрдария ауылынан Құлмырзаевтар отбасы мен Ақжарма ауылынан Ержановтар отбасы үшінші орынға ие болса, Аманкелді ауылынан Бурхановтар отбасы екінші орынды иеленді. Ал Асқар Тоқмағанбетов ауылынан Бисеновтер отбасы аудандық кезеңнің жеңімпазы атанды. Сонымен қатар басқа да өнегелі шаңырақтар арнайы номинациялармен марапатталды. Аудандық кезеңнің қорытындысы бойынша Бисеновтер мен Бурхановтар отбасылары облыстық кезеңге жолдама алды. Ендігі кезекте олардың облыс көлемінде аудан намысын абыроймен қорғауы күтіледі. Бұл жерде байқаудың тағы бір маңызды қыры – отбасылар арасындағы бәсекені емес, тәжірибе мен өнегені бөлісу мүмкіндігін қалыптастыруы. Бір отбасы өз жетістігімен ерекшеленсе, екіншісі бала тәрбиесімен, үшіншісі өнерімен немесе еңбек жолымен үлгі болуы мүмкін. Осылайша әр шаңырақтың өзіндік тәжірибесі қоғамның ортақ рухани қорына айналады. Отбасы құндылықтарын нығайту мәселесі көпбалалы жанұяларға көрсетілетін мемлекеттік қолдаумен де тығыз байланысты. Қазір ауданда 270 «Алтын алқа», 617 «Күміс алқа» иегері, 56 «Батыр ана» және 1500-ден астам көпбалалы отбасы бар. Бұл – аудан тұрғындары арасында көпбалалы отбасылардың үлесі едәуір екенін көрсететін маңызды көрсеткіш. Көпбалалы шаңырақ – бір жағынан, үлкен жауапкершілік болса, екінші жағынан, ұрпақ тәрбиесі мен ұлттық демографияға қосылған үлес. Сондықтан ана мен баланы қорғау, көпбалалы отбасыларға әлеуметтік қолдау көрсету және олардың тұрмыс жағдайын жақсартуға бағытталған шаралардың маңызы зор. Мемлекеттік жәрдемақылардың жыл сайын өсуі де осы әлеуметтік саясаттың бір бағыты. Дегенмен отбасыға қолдау тек материалдық көмектен тұрмайды. Отбасындағы психологиялық ахуал, ата-ананың бала тәрбиесіне көңіл бөлуі, баланың сапалы білім алуы, отбасы мүшелерінің бір-біріне деген құрметі де маңызды. Қоғамдағы көптеген мәселенің алдын алу үшін бала тәрбиесін ерте жастан дұрыс жолға қою қажет. Осы орайда Мұхтар Әуезовтің «Ел болам десең – бесігіңді түзе» деген қанатты сөзі бүгін де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Елдің болашағы мектепте немесе жоғары оқу орнында ғана қалыптаспайды. Оның негізі отбасында қаланады. Бала ең алғашқы әдетін, алғашқы сөзін, адамдармен қарым-қатынасын, жақсы мен жаманды ажырату түсінігін отбасынан алады. Сондықтан ата-ананың тәрбиесі – мемлекеттің ертеңгі азаматтық капиталы. Қазіргі заманда отбасы институтының алдында жаңа міндеттер де пайда болды. Ақпараттық технологиялардың кең таралуы, әлеуметтік желілердің ықпалы, өмір салтының өзгеруі балалар тәрбиесіне жаңа талаптар қойып отыр. Бұрын балаға ақпаратты ата-ана мен мектеп берсе, қазір жасөспірім интернет арқылы әлемнің кез келген жерінен ақпарат ала алады. Мұндай жағдайда ата-ананың баламен ашық сөйлесуі, оның қызығушылығын түсінуі және дұрыс бағыт беруі бұрынғыдан да маңызды. Сондықтан «Мерейлі отбасы» секілді байқаулардың тәрбиелік маңызы арта түседі. Себебі олар қоғамға отбасының заманауи жағдайда да басты құндылық болып қала беретінін көрсетеді. Байқауда жеңіске жеткен отбасылардың тәжірибесін көпшілікке таныстыру арқылы жас ата-аналарға үлгі көрсетуге болады. Үлгілі шаңырақтардың еңбек жолы, бала тәрбиесі, үлкенге құрметі, ұлттық дәстүрді сақтауы – кейінгі буын үшін дайын тәрбие мектебі. Сонымен бірге отбасылардың қоғамдық жұмыстарға белсенді араласуы да маңызды. Қоғамға пайдалы іске атсалысатын, қайырымдылықпен айналысатын, жастарға бағыт-бағдар беретін, туған жерінің дамуына үлес қосатын шаңырақтар отбасы құндылығының әлеуметтік жауапкершілікпен сабақтас екенін көрсетеді. Сырдариядағы байқауға қатысқан отбасылардың жетістігі осындай көпқырлы еңбектің нәтижесін аңғартады. Жалпы, «Мерейлі отбасы» байқауының мәні – бір ғана отбасыны жеңімпаз деп жариялап, қалғандарын көлеңкеде қалдыру емес. Оның негізгі мақсаты – жақсы отбасылық тәжірибені қоғамға тарату, шаңырақтың қадірін арттыру және ұлттық құндылықтарды насихаттау. Бүгінгі марапатталған отбасылардың жетістігі ертең басқа жанұяларға үлгі болуы тиіс. Себебі отбасы тәрбиесі қоғамның барлық саласына әсер етеді. Отбасында жауапкершілік пен еңбекке құрмет қалыптасса, қоғамда да жауапты азаматтар көбейеді. Ал балаға мейірім мен дұрыс тәрбие берілсе, елдің болашағы да берік болады. Осы тұрғыдан алғанда, «Мерейлі отбасы – 2026» байқауының аудандық кезеңі Сырдариядағы берекелі шаңырақтарды ұлықтаған мазмұнды шара ғана емес, отбасы институтын нығайтуға бағытталған маңызды қоғамдық бастама болды. Бисеновтер мен Бурхановтар отбасыларының облыстық кезеңге жолдама алуы – аудан үшін тағы бір абырой. Ендігі міндет – олардың өнегелі жолын көпшілікке кеңінен насихаттап, отбасылық құндылықтарды күнделікті өмірде дәріптеу. Өйткені мерейлі отбасы – тек өз шаңырағының бақытына жауапты әулет емес, ұрпағы арқылы елдің ертеңіне қызмет ететін берік тірек. Ал берекелі шаңырақ көбейген сайын қоғамның да іргесі беки түседі.
