Кітап оқитын ұлт – бәсекеге қабілетті қоғамның негізі.
Цифрлық технологиялар қарыштап дамыған қазіргі кезеңде кітаптың қоғамдағы орны өзгергенімен, оның құндылығы кеміген жоқ. Керісінше, ақпарат ағыны шексіз заманда сараптай білетін, сыни ойлайтын, ұлттық құндылықтарды бағалайтын тұлға қалыптастыруда кітаптың рөлі бұрынғыдан да маңызды бола түсті. Сондықтан Қазақстанда кітап оқу мәдениетін дамыту мемлекеттік деңгейдегі маңызды бағыттардың біріне айналып отыр.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өз Жолдауларында жастардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру, кітапханалардың қызметін жаңғырту және «Кітап оқитын ұлт» идеясын қоғамда кеңінен орнықтыру қажеттігін бірнеше рет атап өтті. Бұл бастама бүгінде еліміздің барлық өңірлерінде нақты жобалар арқылы жүзеге асырылып келеді.
Қызылорда қаласында да осы бағыттағы жұмыстар жүйелі жүргізілуде. Қаланың орталықтандырылған кітапханалар жүйесіне қарасты 21 кітапхана бүгінде тұрғындарға кітапханалық-ақпараттық қызмет көрсетіп қана қоймай, мәдени-ағартушылық орталық ретінде жұмыс істеуде. Олар дәстүрлі кітап беру қызметімен шектелмей, жастардың шығармашылық әлеуетін дамытуға, әдеби орта қалыптастыруға және оқырман мәдениетін арттыруға бағытталған түрлі жобаларды жүзеге асырып келеді.
Кітапхана – білім мен мәдениеттің орталығы
Бұрын кітапхана тек кітап сақталатын орын ретінде қабылданатын. Ал бүгінгі заман кітапханаларының қызметі әлдеқайда кеңейді. Олар – білім алмасатын, пікірталас өткізілетін, шығармашылық кездесулер ұйымдастырылатын және түрлі буын өкілдерін біріктіретін қоғамдық кеңістікке айналып келеді.
Қызылорда қаласындағы 21 кітапхана да осы бағытта жұмысын жаңғыртып, тұрғындардың сұранысына сай жаңа форматтағы мәдени жобаларды жүзеге асыруда. Бұл жұмыстардың барлығы Мемлекет басшысының «Кітап оқитын ұлт» бастамасын іске асыруға бағытталған.
Ауылдағы рухани өмірді жандандыру
Жоба аясындағы маңызды бастамалардың бірі – «Кітап керуені» мәдени-ағартушылық акциясы.
Алғашқы шара Талсуат ауылында ұйымдастырылып, ауыл тұрғындарына жаңа әдебиеттер таныстырылды. Оқырмандармен кездесулер, кітап көрмелері мен танымдық бағдарламалар өткізілді.
Бұл бастама тек кітап таныстырумен ғана шектелмейді. Оның басты мақсаты – ауыл тұрғындарының кітапқа деген қызығушылығын арттыру, әдеби ортаны қалыптастыру және рухани өмірді жандандыру.
Қазіргі таңда мұндай мәдени-ағартушылық шаралар қалалық кітапханалармен қатар барлық ауылдық округтерде де кезең-кезеңімен жалғасуда.
Кітап оқуды насихаттаудың жаңа тәсілдері
Бүгінгі жастардың қызығушылығын ояту үшін дәстүрлі кітап көрмелері жеткіліксіз. Сондықтан кітапханалар оқырман тартудың жаңа формаларын кеңінен енгізіп келеді.
Соңғы жылдары Қызылордада «Kitap Fest», «Кітап Time», оқу марафондары, әдеби квиздер, интеллектуалдық ойындар, пікірсайыстар мен мәдени-танымдық кездесулер тұрақты ұйымдастырылып келеді.
Бұл шаралардың ерекшелігі – кітапты міндет ретінде емес, қызықты интеллектуалдық орта ретінде таныстыруында.
Осындай жобалар жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастырумен қатар, олардың шығармашылық ойлау қабілетін, сөз мәдениетін және сыни пікір қалыптастыру дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.
Оқырмандар клубы – жаңа буынның әдеби ортасы
Қазіргі уақытта кітап оқу мәдениетін қалыптастыруда оқырмандар клубтарының рөлі ерекше. Қызылордада «Кітап құрттары» оқырмандар клубының жұмысы осы бағыттағы табысты жобалардың біріне айналып отыр.
Клуб аясында тұрақты кездесулер, жаңа кітаптарды талқылау, авторлармен жүздесу және әдеби пікірталастар өткізіледі.
Мұндай еркін форматтағы кездесулер жастардың кітапқа деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың пікір айту мәдениетін қалыптастырады. Әлемдік тәжірибеде де кітап клубтары оқырман қауымын қалыптастырудың ең тиімді тәсілдерінің бірі ретінде бағаланады.
Жоғары оқу орындары және мектептермен әріптестік
Кітап оқу мәдениетін дамыту бір ғана кітапхананың міндеті емес. Бұл бағыттағы жұмыстар білім беру ұйымдарымен тығыз байланыста жүзеге асқанда ғана нәтижелі болады.
Осы мақсатта Қызылорда қаласының кітапханалар жүйесі Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Oqyrman Club» және «Book Club», сондай-ақ Назарбаев Зияткерлік мектебінің «Руханият» клубымен әріптестікті нығайтып келеді.
Ортақ жобалар аясында әдеби кездесулер, шығармашылық кештер, пікірталастар мен оқу марафондары ұйымдастырылуда.
Бұл жұмыстар жастардың шығармашылық әлеуетін ашуға, белсенді оқырмандар қатарын көбейтуге және әдеби орта қалыптастыруға ықпал етеді.
Неліктен кітап оқу маңызды?
Заманауи зерттеулер тұрақты кітап оқитын адамдардың сөздік қоры мол, ойлау қабілеті жоғары және ақпаратты талдау дағдысы жақсы дамитынын көрсетеді.
Сонымен қатар кітап оқу:
- есте сақтау қабілетін жақсартады;
- логикалық және сыни ойлауды дамытады;
- тіл байлығын арттырады;
- эмоционалдық интеллектіні қалыптастырады;
- ұлттық мәдениет пен тарихи сананы нығайтады.
Сондықтан кітап оқуға баулу – білім беру ғана емес, қоғамның интеллектуалдық әлеуетін арттырудың маңызды тетігі. Кітапхана – тек кітап алатын орын емес Қазіргі кітапхана – білім, мәдениет және шығармашылық тоғысқан орта.
Мұнда әр жастағы оқырман өзіне қажетті ақпарат тауып қана қоймай, пікірлес адамдармен танысып, жаңа идеялармен бөліседі, түрлі мәдени жобаларға қатысады.
Қызылорда қаласының кітапханалар жүйесінде жүзеге асырылып жатқан жобалар осы жаңа көзқарастың қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Мемлекет басшысы бастамашы болған «Кітап оқитын ұлт» жобасы Қызылорда қаласында нақты мазмұнмен толықтырылып келеді. 21 кітапхананың жүйелі жұмысы, «Кітап керуені» акциясы, «Kitap Fest», оқу марафондары, әдеби клубтар мен жастар ұйымдарымен әріптестік – мұның бәрі кітап оқуды қоғамның күнделікті мәдениетінің бір бөлігіне айналдыруға бағытталған.
Ақпарат тасқыны күшейген қазіргі кезеңде кітап оқу – тек бос уақытты тиімді өткізу емес, саналы ұлт қалыптастырудың маңызды шарты. Себебі кітап оқитын қоғам – ойлайтын қоғам. Ал ойлайтын қоғам ғана бәсекеге қабілетті мемлекет құра алады.