Қазіргі экономикалық жағдайда өңдеу өнеркәсібін дамыту, отандық тауар өндірушілерді қолдау және шағын әрі орта кәсіпкерліктің әлеуетін арттыру – өңірлердің тұрақты дамуын қамтамасыз ететін негізгі бағыттардың бірі. Өйткені жергілікті жерде өндірілген әрбір өнім жаңа жұмыс орындарының ашылуына, халық табысының артуына және аудан экономикасының нығаюына ықпал етеді.
Отандық өндірісті дамыту тек өнім көлемін ұлғайтумен шектелмейді. Оның басты мақсаты – ішкі нарықты сапалы әрі бәсекеге қабілетті тауарлармен қамтамасыз ету, импортқа тәуелділікті азайту және жергілікті кәсіпорындардың өндірістік мүмкіндігін кеңейту. Бұл міндеттерді жүзеге асыруда мемлекеттік қолдау тетіктерін тиімді пайдалану, кәсіпкерлерге қаржылай және ұйымдастырушылық қолдау көрсету маңызды.
Осы мәселелер аудан әкімі Ардақ Ибраимовтың төрағалығымен өткен мәжілісте жан-жақты қаралды. Жиынның күн тәртібіне отандық тауарларды қолдау және ілгерілету жөніндегі шаралар, сондай-ақ шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған мемлекеттік қолдау бағдарламаларының жүзеге асырылу барысы енгізілді.
Мәжілісте аудан әкімі Мемлекет басшысының өңдеу өнеркәсібін дамытуға қатысты тапсырмаларына тоқталып, ел экономикасының берік өндірістік негізін қалыптастырудың маңызын атап өтті.
– Мемлекет басшысы өз Жолдауында еліміздің мықты өнеркәсіптік негізін қалыптастыру, экономиканы ішкі қажеттілікті толық қамтамасыз ете алатын деңгейге жеткізу үшін өңдеу өнеркәсібін жедел дамытуға баса мән беру қажеттігін айтты. Сонымен қатар жергілікті кәсіпорындардың дамуына ықпал етіп, ірі мемлекеттік тапсырыстарда оларға басымдық беру арқылы отандық тауар өндірісінің көлемін ұлғайту міндетін жүктеді. Осы бағытта мемлекет тарапынан өңдеу өнеркәсібін ынталандыру бойынша жан-жақты қолдау көрсетілуде. Сондықтан барлық шараларды тиімді ұйымдастыруымыз қажет, – деді А.Ибраимов.
Өңдеу өнеркәсібі – экономиканың қосылған құны жоғары салаларының бірі. Шикізатты бастапқы күйінде сатумен салыстырғанда оны өңдеп, дайын өнім ретінде нарыққа шығару кәсіпорындардың табысын арттырып, өндірістің жаңа бағыттарын дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар өңдеу саласының кеңеюі жаңа технологияларды енгізуге, білікті мамандарға сұранысты көбейтуге және тұрақты жұмыс орындарын ашуға ықпал етеді.
Аудан бойынша 2026 жылға арналған негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер белгіленген. Атап айтқанда, өнеркәсіп өнімінің көлемін 45,5 миллиард теңгеге, өңдеу өнеркәсібінің көлемін 21,5 миллиард теңгеге, негізгі капиталға салынған инвестицияны 24,8 миллиард теңгеге және бөлшек сауда көлемін 5,2 миллиард теңгеге жеткізу жоспарланған.
Бұл көрсеткіштер аудан экономикасының даму қарқынын бағалауға мүмкіндік береді. Өнеркәсіп көлемінің артуы өндірістік әлеуеттің кеңейіп келе жатқанын көрсетсе, негізгі капиталға салынған инвестиция жаңа жобалардың жүзеге асуына, кәсіпорындардың жаңаруына және инфрақұрылымның дамуына жол ашады. Ал бөлшек сауда көлемі халықтың тұтынушылық белсенділігі мен ішкі нарықтағы экономикалық айналымның деңгейін көрсететін маңызды көрсеткіштердің бірі.
Бүгінде аудан бойынша белгіленген негізгі макроэкономикалық көрсеткіштер жоспарға сәйкес орындалуда. Дегенмен жоспарлы көрсеткіштерге қол жеткізу үшін өндіріс көлемін тұрақты арттырумен қатар, кәсіпкерлердің жұмысын қолдау, жаңа жобаларды іске қосу және өнімді өткізудің тиімді нарықтарын қалыптастыру қажет.
Кәсіпкерлік – аудан экономикасының қозғаушы күші. Шағын және орта бизнес жаңа жұмыс орындарын ашып, жергілікті бюджетке түсетін түсімдерді көбейтіп қана қоймай, халыққа қажетті тауарлар мен қызметтердің қолжетімділігін арттырады. Сондықтан кәсіпкерлік бастамаларды қолдау өңірлік экономикалық саясаттың маңызды бағыты болып қала береді.
Өткен жылы мемлекеттік және өңірлік бағдарламалар аясында шағын және орта кәсіпкерлікті бастауға және дамытуға жалпы 4,4 миллиард теңгеге 264 жоба қаржыландырылды. Ал биыл 53 жобаға 1,3 миллиард теңге көлемінде жеңілдетілген несие берілді.
Бұл қаржы жаңа кәсіпкерлік нысандарын ашуға, қолданыстағы кәсіпорындардың өндірістік мүмкіндігін кеңейтуге, құрал-жабдықтар сатып алуға және қызмет көрсету саласын дамытуға бағытталуда. Жеңілдетілген несие кәсіпкерлер үшін қаржыға қол жеткізудің тиімді мүмкіндігі болғанымен, оның нақты нәтижесі іске асқан жобалардың тұрақтылығымен және экономикалық тиімділігімен өлшенеді.
Мемлекеттік қолдау арқылы қаржыландырылған әрбір жоба тұрақты жұмыс істеп, жаңа жұмыс орындарын ашып, өнім немесе қызмет көлемін арттырған жағдайда ғана аудан экономикасына нақты үлес қоса алады. Сондықтан кәсіпкерлерге қаржы бөлумен қатар, жобаларды іске асыру кезеңінде консультациялық және ұйымдастырушылық қолдау көрсету де маңызды.
Ауыл тұрғындарының кәсіпкерлік бастамаларын қолдауға бағытталған «Ауыл аманаты» жобасы да өңір экономикасын дамытудағы маңызды құралдардың бірі. Жоба ауылдық жерлердегі халықтың табысын арттыруға, жаңа жұмыс орындарын ашуға, шағын өндірістерді дамытуға және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуге мүмкіндік береді.
«Ауыл аманаты» жобасы аясында 421,2 миллион теңгеге 68 жоба қаржыландырылып, 81 жаңа жұмыс орны құрылды. Биыл 181,4 миллион теңгені құрайтын 27 жоба қаржыландырылып, жалпы құны 80,3 миллион теңгеге 8 жоба мақұлданды. Сонымен қатар жалпы құны 20,6 миллион теңге болатын 2 жоба цифрлық платформаға енгізілген.
Бұл көрсеткіштер ауыл тұрғындарының кәсіпкерлікке деген қызығушылығы бар екенін және мемлекеттік қолдау тетіктеріне сұраныстың артып келе жатқанын аңғартады. Алайда жобалардың санымен қатар, олардың ұзақ мерзімді тиімділігіне де назар аудару қажет. Қаржыландырылған кәсіптің тұрақты жұмыс істеуі, өнімін өткізу мүмкіндігі, табыстылығы және құрылған жұмыс орындарының сақталуы – жобаның нақты нәтижесін айқындайтын негізгі өлшемдер.
Ауыл кәсіпкерлігін дамытуда әр елді мекеннің ерекшелігін ескеру маңызды. Бір ауылда мал шаруашылығы мен өнім өңдеу тиімді болса, енді бір жерде қызмет көрсету, қолөнер немесе шағын өндіріс салаларына сұраныс жоғары болуы мүмкін. Сондықтан кәсіпкерлік жобаларды қолдауда жергілікті нарықтың қажеттілігі, шикізат қоры және өнімді өткізу мүмкіндігі жан-жақты саралануы тиіс.
Мәжіліс қорытындысында аудан әкімі кент және ауылдық округ әкімдеріне мемлекеттік және өңірлік бағдарламалар аясында жеңілдетілген несие қаражаттарын тарту бағытындағы жұмысты күшейтіп, жоспарланған көрсеткіштердің орындалуын қамтамасыз етуді тапсырды.
Бұл тапсырма жергілікті жерлерде кәсіпкерлікке қолдау көрсету жұмыстарын жандандыруға бағытталған. Ауылдық округ әкімдері тұрғындарға мемлекеттік бағдарламалардың мүмкіндіктерін түсіндіріп, кәсіпкерлік бастамасы бар азаматтарға жобасын дайындау мен қажетті құжаттарды рәсімдеу кезеңінде жан-жақты қолдау көрсетуі қажет.
Отандық тауар өндірушілерді қолдау, өңдеу өнеркәсібін дамыту және кәсіпкерлікке қолайлы жағдай жасау – бір-бірімен өзара байланысты бағыттар. Өндіріс көлемі артқан сайын жаңа жұмыс орындары ашылып, жергілікті бюджетке түсетін кіріс көбейеді. Ал кәсіпкерлерге қолжетімді қаржы мен тұрақты қолдау ұсынылса, аудан экономикасының жаңа өсу нүктелері қалыптасады.
Ең бастысы, мемлекеттік қолдау нақты нәтижеге айналуы тиіс. Ол тек бөлінген қаржы көлемімен немесе мақұлданған жобалар санымен емес, ашылған кәсіпорындармен, тұрақты жұмыс орындарымен, өндірілген өнім көлемімен және тұрғындардың табысының артуымен өлшенеді.
Өңдеу өнеркәсібін дамыту, жергілікті өнімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыру және ауыл тұрғындарының кәсіпкерлік белсенділігін күшейту – ауданның экономикалық тұрақтылығына негіз болатын маңызды міндеттер. Бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі жалғасса, отандық өндірістің көлемі артып, кәсіпкерліктің әлеуеті кеңейіп, аудан экономикасының даму қарқыны одан әрі күшейе түспек.