Отандық тауар өндірушілерді қолдау – экономиканы әртараптандырудың, жаңа жұмыс орындарын ашудың және өңірлердің өндірістік әлеуетін арттырудың маңызды тетігі. Қазіргі нарық жағдайында кәсіпорынның өнім өндіруі ғана жеткіліксіз. Өнімнің сапасын көтеру, оны тұтынушыға таныту, сауда орындарындағы қолжетімділігін арттыру және жаңа нарықтарға шығару – жергілікті кәсіпкерліктің тұрақты дамуына тікелей ықпал ететін негізгі бағыттардың бірі.
Осы орайда Үкімет отырысынан кейін облыс әкімінің төрағалығымен өткен мәжілісте отандық тауар өндірушілерді қолдау және олардың өнімдерін ілгерілету мәселесі қаралды. Жиында берілген міндеттер аясында қала әкімдігінде арнайы мәжіліс өтіп, шаһар басшысы Нұржан Ахатов жергілікті өндірісті дамыту мен қазақстандық өнімдердің нарықтағы үлесін арттырудың маңыздылығына тоқталды.
Мемлекет тарапынан отандық өндірісті дамытуға, кәсіпкерлерді қолдауға және қазақстандық тауарлардың ішкі нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ерекше көңіл бөлінуде. Бұл бағыттағы жұмыстардың негізгі мақсаты – импортқа тәуелділікті төмендетіп, ел ішінде өндірілетін өнім көлемін ұлғайту ғана емес, жергілікті кәсіпорындардың тұрақты жұмыс істеуіне және олардың өнімдерінің кеңінен таралуына жағдай жасау.
Қызылорда қаласында өңдеу өнеркәсібінің даму қарқыны оң көрсеткіштерді байқатып отыр. Биылғы жылдың алғашқы алты айында салада 49,1 миллиард теңгенің өнімі өндіріліп, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда өсім 127,5 пайызды құрады. Бұл – өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемінің артып, жергілікті кәсіпорындардың экономикалық белсенділігі күшейіп келе жатқанын көрсететін маңызды нәтиже.
Бүгінде қалада өңдеу өнеркәсібі бағытында 539 кәсіпорын жұмыс істейді. Онда 6,5 мыңнан астам адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Өнеркәсіптің дамуы тек өндірістік көрсеткіштердің өсуімен өлшенбейді. Әрбір жаңа кәсіпорын – жұмыс орны, тұрақты табыс және жергілікті бюджетке түсетін кіріс. Сондықтан жергілікті өндірісті қолдау халықтың жұмыспен қамтылуына және қала экономикасының тұрақтылығына да ықпал етеді.
Қазіргі таңда 54 кәсіпорынның өнімі «Қазақстандық тауар өндірушілердің» тізіліміне енгізілген. Бұл жергілікті кәсіпорындардың өнімдерін кеңінен танытуға, мемлекеттік және ірі корпоративтік сатып алуларға қатысу мүмкіндігін арттыруға жол ашады. Сонымен қатар өндірушілердің нарықтағы танымалдығын күшейтіп, жаңа серіктестер мен тұтынушылар табуына мүмкіндік береді.
Дегенмен өнім өндіру мен оны тұтынушыға жеткізу – екі бөлек мәселе. Кейбір жергілікті кәсіпорындардың сапалы әрі бәсекеге қабілетті өнімі болғанымен, оның сауда желілеріндегі үлесі төмен немесе сатып алушылар арасында танымалдығы жеткіліксіз болуы мүмкін. Сондықтан жергілікті өнімді қолдаудың келесі кезеңі – оны өткізу нарығын кеңейту және тұтынушыға қолжетімді ету.
Осы мақсатта қаладағы сауда желілерімен жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Бүгінде 40-қа жуық сауда нысанымен меморандум жасалып, дүкен сөрелеріне «Қызылордада жасалған» арнайы белгісі орналастырылуда. Бұл бастама жергілікті өнімді тұтынушыға бірден танып, саналы таңдау жасауға мүмкіндік береді.
«Қызылордада жасалған» белгісі тек ақпараттық жоба емес. Ол өңірлік кәсіпорындардың ортақ брендіне айналуы тиіс. Өнімнің қай жерде өндірілгенін көрсету арқылы тұтынушы жергілікті кәсіпкерді қолдап қана қоймай, өңір экономикасының дамуына да үлес қосады. Мұндай бастамалар жергілікті өндірушілердің өнімдерін бір атаумен танытып, олардың нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Алайда жергілікті өнімді қолдау тек арнайы белгі қоюмен шектелмеуі қажет. Өнімнің сапасы, бағасы, қаптамасы және тұтынушы сұранысына сай болуы да маңызды. Қазіргі сатып алушы тауардың қай жерде өндірілгеніне ғана емес, оның сапасына, қолжетімді бағасына және сыртқы келбетіне де назар аударады. Сондықтан кәсіпорындар өндіріс көлемін арттырумен қатар, өнім сапасын жетілдіруге, заманауи қаптама мен маркетингтік тәсілдерді енгізуге басымдық беруі қажет.
Цифрлық технологиялардың дамуы кәсіпкерлерге өнімдерін жаңа нарықтарға шығаруға мүмкіндік беріп отыр. Бұрын тауарды өткізу үшін дүкен немесе сауда орны қажет болса, бүгінде маркетплейстер мен электрондық сауда алаңдары арқылы өнімді еліміздің кез келген өңіріне, тіпті шетел нарығына ұсынуға болады.
Қалада электрондық сауданы дамыту бағытындағы жұмыстар да қарқын алған. «Қазпошта» желісінің 4 супермаркеті және «Керуен Kazpost» мобильді қосымшасы арқылы отандық және шетелдік тауарларды жеткізу қызметі көрсетілуде. Жыл басынан бері осы жүйелер арқылы жалпы құны 56,7 миллион теңгені құрайтын 37 800 сәлемдеме қабылданған.
Бұл көрсеткіш электрондық сауда мен жеткізу қызметтеріне деген сұраныстың артып келе жатқанын аңғартады. Онлайн сауда жергілікті кәсіпкерлерге өз өнімдерін тек Қызылорда қаласының аумағында ғана емес, басқа өңірлерге де ұсынуға мүмкіндік береді. Әсіресе шағын және орта бизнес үшін маркетплейстерге шығу қосымша дүкен ашпай-ақ, тұтынушылар аясын кеңейтудің тиімді жолы болуы мүмкін.
Қала әкімі Нұржан Ахатов жергілікті тауар өндірушілерді қолдау бойынша нақты міндеттерді атап өтті.
– Бүгінгі талап – өндірілген өнімнің көлемін ғана емес, оның сауда орындарындағы үлесін арттыру, өнімді өткізудің жаңа нарықтарын қалыптастыру және халық арасында қазақстандық өнімге деген сұранысты күшейту. Сондықтан жергілікті тауар өндірушілерді қолдау жөніндегі іс-шаралар жоспарын әзірлеп, «Қызылордада жасалған» жобасына қосылатын сауда нысандарының санын көбейту қажет. Сонымен қатар өңірлік кәсіпорындардың өнімдерін маркетплейстерге орналастыруды күшейтіп, кәсіпкерлерге тұрақты түрде түсіндіру және сүйемелдеу жұмыстарын жүргізу керек, – деді Нұржан Сәбитұлы.
Бұл міндеттер жергілікті өндірісті қолдаудың жаңа кезеңіне қадам басып отырғанын көрсетеді. Өнім көлемін ұлғайту маңызды болғанымен, оны тұрақты өткізу нарығын қалыптастыру одан кем емес. Өндіруші тауарын сата алса, өндірісін кеңейтеді, жаңа жұмыс орындарын ашады және бюджетке түсетін түсімді арттырады. Ал тұтынушы сапалы әрі қолжетімді жергілікті өнімді таңдаса, өңірдегі кәсіпкерліктің дамуына тікелей ықпал етеді.
Жергілікті тауар өндірушілерді қолдау – тек мемлекеттік органдардың немесе кәсіпкерлердің міндеті емес. Бұл іске сауда желілері, ірі кәсіпорындар және тұрғындар да үлес қоса алады. Сауда орындары жергілікті өнімге қолайлы сөре ұсынып, өндірушілер сапа мен бәсекеге қабілеттілікті арттырса, ал тұрғындар отандық тауарды саналы түрде таңдаса, өңірлік экономиканың дамуына берік негіз қалыптасады.
Қызылордада өндірілетін өнімдердің нарықтағы үлесін арттыру, «Қызылордада жасалған» брендін кеңінен таныту және жергілікті кәсіпорындарды электрондық сауда алаңдарына шығару – өңір экономикасын дамытуға бағытталған маңызды қадамдар. Бұл жұмыстар жүйелі жалғасса, жергілікті кәсіпорындардың өндірістік әлеуеті артып, жаңа жұмыс орындары ашылып, қазақстандық өнімдердің ішкі нарықтағы бәсекеге қабілеттілігі күшейе түспек.