Қызылорда облысында биылғы егін шаруашылығы науқаны жоспарға сәйкес жүргізілуде. Бұл мәселе облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың төрағалығымен өткен мәжілісте жан-жақты талқыланып, егіс алқаптарының қазіргі жай-күйі, суармалы егіншіліктің барысы, мал азығын дайындау және алдағы орақ жұмыстарының әзірлігі сараланды.
Сыр өңірінің ауыл шаруашылығы ежелден суармалы егіншілікке негізделген. Сондықтан аймақтағы әрбір егіс маусымы су қорының жағдайымен, Сырдария өзенінің деңгейімен және шаруалардың су ресурстарын тиімді пайдалануымен тығыз байланысты. Соңғы жылдары өңірде су тапшылығы мәселесі өткір сезіліп келеді. Осыған байланысты Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығында су үнемдеу технологияларын енгізу және егіс құрылымын әртараптандыру жөнінде нақты тапсырмалар берген болатын.
Биылғы маусымда Қызылорда облысында барлығы 185,8 мың гектарға ауыл шаруашылығы дақылдары орналастырылды. Оның ішінде 89,7 мың гектары – дәнді дақылдар, 6,1 мың гектары – майлы дақылдар, 73,2 мың гектары – мал азықтық дақылдар, ал 16,8 мың гектары картоп, көкөніс және бақша өнімдеріне тиесілі.
Күріш көлемі қысқарды, бірақ өнімділік басты назарда
Сыр өңірінің негізгі бренді саналатын күріш биыл да негізгі дақыл болып қала бергенімен, оның егіс көлемі өткен жылмен салыстырғанда 10,9 мың гектарға қысқартылды. Бұл – су ресурстарын үнемдеу және ауыл шаруашылығы өндірісін әртараптандыру бағытындағы мемлекеттік саясаттың нақты нәтижесі.
Қазіргі таңда 70 мың гектар күріш алқабы толық суға бастырылған. Егістіктің агротехникалық талаптарға сай күтімі де жүйелі жүргізілуде. Атап айтқанда, 53,4 мың гектар күрішке үстеп қоректендіру жұмыстары жүргізіліп, 61,2 мың гектары арамшөптерге қарсы өңделді.
Өсімдіктің даму кезеңдері де қалыпты жағдайда өтуде. Бүгінде күріштің 16,7 мың гектары түтікке шығу кезеңінде, 44,8 мың гектары масақтанған, ал 8,5 мың гектары гүлдену кезеңіне жетті. Бұл көрсеткіштер егістіктің биологиялық дамуы жоспарлы деңгейде екенін аңғартады.
Әртараптандыру – ауыл шаруашылығының тұрақтылығының кепілі
Соңғы жылдары Қызылорда облысында тек күрішке тәуелділікті азайтып, басқа дақылдардың үлесін арттыруға басымдық берілуде. Биылғы егіс құрылымы осы саясаттың нақты көрінісі болды.
Шаруалар 7 541 гектар мақсары, 4 338 гектар жаздық бидай, 415 гектар жаздық арпа, 326 гектар тары, 373 гектар соя, 30 гектар күнбағыс, 428 гектар қант құмайы, 873 гектар судан шөбі, 409 гектар сүрлемдік жүгері және 120 гектар жемдік асқабақ екті.
Сонымен қатар 1 366 гектар картоп, 6 743 гектар көкөніс және 8 735 гектар бақша дақылдары өсірілуде.
Бұл өзгерістер тек су үнемдеуге ғана емес, ауыл шаруашылығы өнімдерінің түрін көбейтуге, ішкі нарықты азық-түлікпен қамтамасыз етуге және шаруалардың табысын әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Мал азығын дайындау – қысқы кезеңнің басты міндеті
Егін шаруашылығымен қатар мал азығын дайындау жұмыстары да қарқынды жүргізілуде.
Облыста күтімге алынған 49 мың гектар ескі жоңышқаның 2 380 гектары тұқымға қалдырылып, қалған 46,6 мың гектарынан екі орым жүргізілді. Нәтижесінде 142,7 мың тонна жоңышқа дайындалды.
Бұл қысқы мал азығы қорын қалыптастырудағы маңызды көрсеткіштердің бірі. Қазіргі таңда бұл жұмыстар жалғасып жатыр.
Сонымен бірге күздік бидай мен сұлы толық жиналып, алғашқы өнім қамбаға құйылды.
Су жағдайы тұрақты бақылауда
Сыр өңіріндегі егіннің тағдыры ең алдымен суға байланысты. Сондықтан мәжілісте Сырдария бассейніндегі гидрологиялық ахуалға ерекше назар аударылды.
23 шілдедегі мәлімет бойынша, Шардара су қоймасына секундына 113,4 текше метр су түсуде. Қоймадағы жалпы су көлемі 3,3 миллиард текше метрді құрайды. Ал Сырдария өзенінің төменгі ағысына секундына 550 текше метр су жіберілуде.
Сондай-ақ Көксарай су реттегішінде 23 миллион текше метр су жинақталған. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,76 миллион текше метрге артық.
Мұндай көрсеткіштер егіс алқаптарын қажетті сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік беріп отырғанымен, мамандар су үнемдеу мәселесінің өзектілігі әлі де сақталып отырғанын айтады.
Инфрақұрылымды жаңарту – су қауіпсіздігінің негізі
Биыл облыста гидротехникалық құрылыстар мен ішкі шаруашылық каналдарына жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл жұмыстар судың ысырап болуын азайтып, суару жүйесінің тиімділігін арттыруға бағытталған.
Каналдардың тазалануы мен гидротехникалық нысандардың жаңартылуы судың егіс алқаптарына уақытылы жетуіне мүмкіндік береді. Бұл өз кезегінде өнімділікке тікелей әсер ететін маңызды факторлардың бірі.
Жауапты кезең алда
Алдағы айларда шаруалар үшін ең жауапты кезең – өнімді жинау науқаны басталады. Сондықтан агротехникалық жұмыстарды сапалы аяқтау, су тапшылығын болдырмау, мал азығын жеткілікті көлемде дайындау және орақ науқанына толық дайындық – басты міндеттердің қатарында.
Мәжіліс қорытындысында облыс әкімі Мұрат Ергешбаев жауапты басқармалар мен аудан әкімдеріне егін шаруашылығының әр кезеңін тұрақты бақылауда ұстап, белгіленген жұмыстарды уақытылы әрі сапалы орындауды тапсырды.
Қызылорда облысының ауыл шаруашылығында биылғы маусым тек өнім алу кезеңі ғана емес, су ресурстарын ұтымды пайдалану, егіс құрылымын жаңғырту және климаттық өзгерістерге бейімделу бағытындағы маңызды сынақ кезеңі болып отыр. Сондықтан егін шаруашылығындағы әрбір шешім өңірдің азық-түлік қауіпсіздігіне, ауыл экономикасының тұрақтылығына және шаруалардың әл-ауқатына тікелей әсер етеді.