«Жасыл ел» – жастарды еңбекке ғана емес, туған жерге жанашырлыққа тәрбиелейтін азаматтық мектеп.
Қоғамның өркениеті оның зәулім ғимараттарымен ғана емес, қоршаған ортаға деген көзқарасымен де өлшенеді. Көшенің тазалығы, саябақтың жайқалған жасыл желегі, балалар алаңының қауіпсіздігі – күнделікті өмірдің қарапайым көріністері болғанымен, оның ар жағында үлкен жауапкершілік пен жүйелі еңбектің тұрғаны анық. Осы тұрғыдан алғанда «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясы елдегі экологиялық мәдениетті қалыптастырудың маңызды тетігіне айналып келеді.
Бүгінде бұл жұмыстың бел ортасында жастар жүр. Қызылорда қаласындағы Қорқыт ата аллеясында өткен экологиялық сенбілік соның бір көрінісі. Облыс әкімі Мұрат Ергешбаев сенбілікке қатысқан «Жасыл ел» еңбек жасақтарының сарбаздарымен кездесіп, олардың еңбегіне ризашылығын білдірді.
Аймақ басшысы табиғатты қорғау мен қоршаған ортаны таза ұстау өркениетті қоғамның басты құндылықтарының бірі екенін атап өтті. Бұл пікірдің мәні терең. Себебі тазалықты тек коммуналдық қызметтің немесе арнайы мамандардың міндеті деп қабылдау – экологиялық мәдениеттің толық қалыптаспағанын көрсетеді. Ал қоғамдық орынның тазалығына әр азаматтың жауапкершілікпен қарауы – мәдениетті қоғамның белгісі.
Осы ретте «Жасыл елдің» атқарып отырған қызметі тек көше сыпырып, саябақтарды тазалаумен шектелмейді. Оның негізгі құндылығы – жас адамға еңбектің қадірін ұғындыруында. Жастар өз қолымен туған жерінің көркеюіне үлес қосып, қоғамдық ортаға деген жауапкершілікті іс жүзінде сезінеді.
«Жасыл ел» жобасының іске қосылғанына биыл 21 жыл толды. Осы уақыт аралығында жоба талай жастың алғашқы еңбек тәжірибесіне айналды. Бірі саябақтарды тазалауға атсалысса, енді бірі көгалдандыру жұмыстарына араласты. Ең бастысы – жастар қоғамдық іске араласудың, ортақ іске үлес қосудың маңызын түсінді.
Өткен жылы Қызылорда облысында «Жасыл ел» еңбек жасақтарының қатысуымен 118 саябақ, сквер, аллея және қоғамдық демалыс орны көгалдандырылып, 12 гектар аумақ тұрмыстық қалдықтан тазартылған. Биыл бұл жұмыс жалғасып, 1200-ден астам жас экологиялық және абаттандыру шараларына қатысуда.
Бұл – жай ғана статистика емес. Оның ар жағында тазаланған аумақ, отырғызылған тал, ретке келтірілген саябақ және ең бастысы, қоғамдық ортаға деген көзқарасы қалыптасып келе жатқан мыңдаған жас тұр.
Аймақ басшысы жастармен кездесуде экологиялық мәдениет тақырыбында еркін пікір алмасты. Мұндай кездесулердің де өзіндік маңызы бар. Өйткені жастарды тек еңбекке тарту жеткіліксіз. Оларға қоршаған ортаны не үшін қорғау керектігін түсіндіру, табиғатқа жауапкершілікпен қараудың азаматтық ұстаным екенін ұғындыру қажет.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» акциясының негізгі мақсаты да осы – тазалықты науқандық шарадан тұрақты қоғамдық мәдениетке айналдыру.
Қызылорда қаласында соңғы жылдары бірқатар қоғамдық кеңістіктердің жаңаруы да осы бағыттағы жүйелі жұмыстардың нәтижесін көрсетеді. Орталық алаң, қалалық мәдени-демалыс паркі, Президент саябағы, Қорқыт ата саябағы сияқты нысандардың жаңаруы қала келбетіне ғана емес, тұрғындардың бос уақытын тиімді өткізуіне де әсер етеді. Алайда жаңарған нысанды сақтау – оны салудан кем емес міндет.
Сондықтан абаттандыру жұмысының екінші кезеңі – қалыптасқан ортаны күтіп ұстау. Жаңа саябақ салу бір бөлек, оның тазалығын сақтау, көгалын суару, орындықтары мен балалар алаңдарының жарамдылығын бақылау – күнделікті назарды қажет ететін жұмыс.
Бүгін облыс әкімінің «КБИ», «Бәйтерек» шағын аудандары мен Жаппасбай батыр көшесіндегі тазалық, абаттандыру, балалар ойын алаңдарының жай-күйін бақылауы да осы мәселелердің маңызын аңғартады. Сонымен бірге Сағымбаев көшесін қайта жаңғырту жұмыстары қаралып, жауапты сала басшыларына нақты тапсырмалар берілді.
Бұл жерде бір маңызды мәселе бар. Қаланың көркеюі тек жаңа нысандар салумен өлшенбейді. Тұрғындар үшін жайлы әрі қауіпсіз орта қалыптастыру үшін оның әрбір элементі – көшеден бастап балалар алаңына дейін – тұрақты бақылауда болуы қажет.
Экологиялық мәдениет те осындай күнделікті әдеттерден қалыптасады. Қоқысты кез келген жерге тастамау, қоғамдық мүлікке ұқыпты қарау, ағашты сындырмау, балалар алаңын таза ұстау – сырт көзге қарапайым көрінгенімен, қоғамның жалпы мәдениетін айқындайтын әрекеттер.
Ал осы мәдениетті жас ұрпақтың санасына сіңіруде «Жасыл ел» секілді жобалардың орны бөлек. Себебі еңбек арқылы тәрбие беру – ең әсерлі тәрбиенің бірі. Өз қолымен тазалаған аумақты қайта ластамау, өзі отырғызған талға қамқор болу, өзі еңбек еткен ортаның қадірін білу – азаматтық жауапкершіліктің нақты көрінісі.
Биыл «Жасыл елге» 21 жыл толуы – жобаның өміршеңдігін көрсетеді. Ендігі міндет – оны тек маусымдық еңбек жасақтары ретінде емес, жастардың экологиялық сауатын арттыратын, еңбек мәдениетін қалыптастыратын тұрақты азаматтық бастама ретінде дамыту.
Тазалық – бір күндік сенбілікпен келмейді. Көркейген қала да бір күнде қалыптаспайды. Оның артында күн сайынғы еңбек, жүйелі бақылау және ең бастысы, әр азаматтың жеке жауапкершілігі тұрады.
Ал бүгін Қорқыт ата аллеясында еңбек еткен «Жасыл ел» жастары осы жауапкершіліктің жас буын арасындағы берік негізін көрсетіп отыр. Туған жердің тазалығы мен көркеюіне үлес қосу – міндет қана емес, елге деген құрметтің бір көрінісі.