Аралдың даму бағыты: өндіріс пен инфрақұрылым қатар ілгерілеп келеді
Арал ауданында жүзеге асып жатқан инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалар өңір экономикасының жаңа даму кезеңіне қадам басқанын аңғартады. Өндірісті дамыту мен көлік қатынасын жақсарту – бүгінгі экономикалық саясаттың өзара сабақтас екі бағыты. Бірі жаңа өндірістер арқылы қосылған құн қалыптастырса, екіншісі сол өнімнің ішкі және сыртқы нарыққа тиімді жеткізілуіне мүмкіндік береді. Сондықтан Аралдағы жаңа жобаларды жеке-жеке емес, өңірдің ұзақ мерзімді даму стратегиясының құрамдас бөлігі ретінде қарастыру орынды.
Облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың Арал ауданына жұмыс сапары барысында мотоцикл құрастыру зауытының жұмысымен танысуы – өндірісті әртараптандыруға беріліп отырған басымдықтың айқын көрінісі. Бұған дейін Арал негізінен тұз өндіру, балық шаруашылығы және ауыл шаруашылығы өнімдерімен танылса, енді машина жасау саласына қадам басып отыр.
«Тоғыс-Аралотын» серіктестігі жүзеге асырып жатқан жобаға 1 миллиард теңге инвестиция салынған. Кәсіпорын жылына 20 мыңға дейін компонент өндіруді жоспарлайды. Өнімнің жартысы ішкі нарыққа бағытталса, қалған бөлігі экспортқа шығарылмақ. Бұл жобаның басты ерекшелігі – өндірістің тек жергілікті қажеттілікті өтеумен шектелмей, сыртқы нарыққа бағдарлануында. Мұндай тәсіл кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуіне және өңірдің экспорттық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі таңда өңірлердің бәсекеге қабілеттілігі табиғи ресурстардың көлемімен емес, өндіріс құрылымының әртараптандырылуымен өлшенеді. Сондықтан Аралда жаңа өндірістердің ашылуы аудан экономикасының бір ғана салаға тәуелділігін азайтып, өнеркәсіптің жаңа бағыттарын қалыптастыруға жол ашады.
Жұмыс сапары барысында талқыланған тағы бір стратегиялық мәселе – «Бейнеу – Сексеуіл» автомобиль жолының құрылысы. Бұл жоба тек Қызылорда облысы үшін ғана емес, еліміздің көлік-логистика жүйесі үшін де маңызды бастамалардың бірі саналады. Мемлекет басшысы V Ұлттық құрылтайда аталған жолдың құрылысын жеделдетуді тапсырған болатын. Қазір жобаны қаржыландыру мәселесі шешіліп, жобалық-сметалық құжаттама әзірленуде.
Жалпы құны 780,3 миллиард теңгеге жуық жобаның ұзындығы 559 шақырым болса, оның 189 шақырымы Қызылорда облысының аумағынан өтеді. Жол толық пайдалануға берілгеннен кейін Еуропа – Кавказ – Азия халықаралық көлік дәлізі бойындағы бағыт шамамен 900 шақырымға қысқарып, Қытай мен Ақтау порты арасындағы жүк тасымалының мерзімі екі тәулікке дейін азаяды. Бұл Қазақстанның транзиттік әлеуетін арттырумен қатар, халықаралық жүк ағынын ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Жобаның әлеуметтік маңызы да ерекше. Жаңа жол аудан орталығынан шалғай орналасқан Құланды, Ақбасты, Ақеспе, Қосаман және Беларан елді мекендерінің көлік қатынасын түбегейлі жақсартады. Бұрын қатынасы күрделі болған ауылдардың тұрғындары үшін жолдың сапасы білім, медицина, кәсіпкерлік және әлеуметтік қызметтерге қолжетімділікті арттыратын маңызды факторға айналады.
Экономикалық тәжірибе көрсеткендей, өндіріс пен инфрақұрылым бір-бірін толықтырғанда ғана тұрақты даму қалыптасады. Жол болмаса, өндірілген өнімнің нарыққа шығуы қиындайды. Ал өндіріс болмаса, инфрақұрылымның экономикалық тиімділігі төмендейді. Сондықтан Арал ауданында қатар жүзеге асырылып жатқан өндірістік және көліктік жобалар өзара байланысқан даму моделін қалыптастырып отыр.
Облыс әкімінің жауапты сала басшыларына құрылыс сапасы мен мерзімін қатаң бақылауда ұстауды тапсыруы да осы жобалардың ұзақ мерзімді тиімділігіне басымдық беріліп отырғанын көрсетеді.
Жалпы, Аралдағы жаңа өндірістер мен ірі инфрақұрылымдық бастамалар аудан экономикасының құрылымын жаңғыртып, инвестициялық тартымдылығын арттыруға бағытталған. Егер бұл жобалар белгіленген мерзімде әрі сапалы жүзеге асса, Арал алдағы жылдары өңірдегі өнеркәсіп, логистика және экспорт бағытындағы маңызды экономикалық орталықтардың біріне айналуға толық мүмкіндік алады.