Өрт қауіпсіздігі – тек төтенше жағдайлар қызметінің міндеті емес, әрбір азаматтың күнделікті өмірдегі жауапкершілігі. Өйткені тілсіз жау көбіне табиғи құбылыстан емес, қарапайым қауіпсіздік талаптарының ескерілмеуінен, электр желілерінің ақауынан немесе отты абайсыз пайдаланудан туындайды. Сондықтан өрттің алдын алуда профилактикалық жұмыстармен қатар, тұрғындардың қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру да ерекше маңызға ие.
Бұл мәселе Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында өткен баспасөз конференциясында кеңінен талқыланды. Жиында Қызылорда облысы Төтенше жағдайлар департаменті бастығының бірінші орынбасары Жасұлан Түйменов өңірдегі өрт қауіпсіздігі ахуалына тоқталып, тұрғындарды қарапайым сақтық шараларын қатаң сақтауға шақырды.
Мамандардың мәліметіне сүйенсек, облыстағы өрт оқиғалары көбіне тұрғын үй секторында, автокөліктерде, орман қоры аумақтарында және түрлі нысандарда тіркеледі. Жүргізілген талдау өрттің негізгі себептерінің бірі электр желілерінің тозуы мен ақаулы электр құралдарын пайдалану екенін көрсетіп отыр. Өрттердің жартысына жуығы осы себептерден туындайды.
Бұл көрсеткіш тұрмыста қолданылатын электр құрылғыларына жауапкершілікпен қарау қажеттігін аңғартады. Әсіресе, ескі үйлердегі электр сымдарының тозуы, желіге шамадан тыс жүктеме түсіру, қолдан жасалған немесе сапасыз электр құрылғыларын пайдалану үлкен қауіп тудыруы мүмкін.
Тұрғын үй секторындағы өрттердің негізгі себептері де осы мәселелермен сабақтас. Электр желілерінің ақауы, ашық отты абайсыз пайдалану және темекі тұқылын толық сөндірмей тастау – қайғылы жағдайға әкелуі ықтимал негізгі факторлардың қатарында.
Кейде тұрғындар электр сымындағы ұсақ ақауға немесе розетканың қызуына мән бермеуі мүмкін. Алайда мұндай белгілер уақыт өте келе ірі өртке себеп болуы ықтимал. Сондықтан электр желілерін мерзімді тексеру, жарамсыз сымдар мен құрылғыларды уақытылы ауыстыру, электр желісіне артық жүктеме түсірмеу – қауіптің алдын алудың қарапайым әрі тиімді жолы.
– Талдау көрсеткендей, өрттердің едәуір бөлігі қарапайым қауіпсіздік талаптарының сақталмауынан орын алып отыр. Сондықтан әрбір азамат электр желілерінің жарамдылығына мән беріп, ашық отты абайлап пайдаланып, өрт қауіпсіздігі ережелерін қатаң сақтауы қажет. Өрттің алдын алу әркімнің өзінен басталады. Өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзған азаматтарға қатысты заңнамаға сәйкес әкімшілік жауапкершілік қарастырылған. Жыл басынан бері 596 әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама толтырылып, жалпы сомасы 11,4 миллион теңгеден астам айыппұл салынған, – деді Жасұлан Қалдыбайұлы.
Өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзғандарға әкімшілік жауапкершіліктің қолданылуы талаптардың орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған. Дегенмен айыппұл – мәселенің түпкілікті шешімі емес. Ең маңыздысы – әр азаматтың қауіптің алдын алуға саналы түрде атсалысуы.
Өйткені өрттің салдары материалдық шығынмен ғана шектелмейді. Бір сәттік немқұрайлылық адамның өмірі мен денсаулығына қауіп төндіріп, отбасының қалыпты тіршілігін өзгертуі мүмкін. Сондықтан қауіпсіздік ережесін сақтау жазадан қорқу емес, ең алдымен өз өміріне және жақындарының амандығына деген жауапкершілік болуы тиіс.
Өңір үшін орман және дала өрттерінің алдын алу да маңызды бағыттардың бірі. Қызылорда облысындағы мемлекеттік орман қорының жалпы аумағы 7,3 миллион гектарды құрайды. Оның 3,9 миллион гектары орманды алқап. Мұндай кең аумақты тұрақты бақылауда ұстау үлкен күш пен жүйелі жұмысты талап етеді.
Тіркелген өрттердің негізгі бөлігі жергілікті атқарушы органдардың қарауындағы орман алқаптарында болған. Орман өртінің қауіптілігі – оның қысқа уақыт ішінде үлкен аумаққа таралуында. Әсіресе, ауа температурасы жоғарылап, жел күшейген кезеңде өртті ауыздықтау қиындай түседі.
Орман мен даладағы өрттің алдын алу тек арнайы қызметтердің жұмысымен шектелмеуі керек. Табиғат аясына шыққан әрбір азамат отты қараусыз қалдырмауы, шоқ пен темекі тұқылын толық сөндіруі және жанғыш қалдықтарды бейберекет тастамауы қажет. Табиғи аумақтардағы бір ғана ұшқын мыңдаған гектар жерге зиян келтіруі мүмкін.
Өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Төтенше жағдайлар департаменті күнделікті профилактикалық жұмыстарды күшейткен. Құтқарушылар мен жергілікті атқарушы органдардың өкілдері бірлесіп, тұрғындар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді.
– Бүгінгі күнге дейін 200-ден астам бірлескен рейд ұйымдастырылып, 10 мыңнан астам тұрғынға түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар халық арасында қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру үшін бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілер арқылы ауқымды ақпараттық жұмыстар атқарылуда. Жыл басынан бері осы бағытта 4029 ақпараттық материал жарияланды, – деді Жасұлан Түйменов.
Бұл көрсеткіштер өрттің алдын алу бағытындағы ақпараттық жұмыстардың жүйелі жүргізіліп жатқанын аңғартады. Алайда түсіндіру жұмыстарының нәтижесі жарияланған материалдар немесе өткізілген рейдтердің санымен ғана өлшенбеуі тиіс. Ең бастысы – қауіпсіздік талаптарының тұрғындардың күнделікті дағдысына айналуы.
Қауіпсіздік мәдениеті үйдегі қарапайым әрекеттерден басталады. Электр құрылғыларын қараусыз қалдырмау, жарамсыз сымдарды қолданбау, балаларды отпен ойнаудан сақтау, газ және электр жабдықтарын бақылау, темекі тұқылын толық сөндіру – әр отбасы ұстануға тиіс талаптар.
Әсіресе, балалар мен қарттардың қауіпсіздігіне ерекше көңіл бөлген жөн. Баланың сіріңке немесе от тұтататын құралдарға қол жеткізуі, қарт адамдардың электр және газ құрылғыларын пайдалану кезінде сақтық шараларын ескермеуі төтенше жағдайға себеп болуы мүмкін. Сондықтан отбасы мүшелеріне өрт кезіндегі іс-қимыл тәртібін түсіндіру де маңызды.
Өрттің алдын алу – өрт шыққаннан кейінгі күрестен әлдеқайда тиімді. Бір рет тексерілген электр желісі, уақытылы ауыстырылған сым немесе толық сөндірілген темекі тұқылы үлкен апаттың алдын алуы мүмкін.
Құтқарушылардың негізгі міндеті – төтенше жағдай кезінде адам өмірін сақтап, өртті жедел сөндіру. Ал қауіптің туындауына жол бермеу – қоғамның ортақ міндеті. Сондықтан әр азамат өрт қауіпсіздігі талаптарына жауапкершілікпен қарап, қарапайым сақтық шараларын күнделікті өмір салтына айналдыруы қажет.
Өйткені қауіпсіздік – кездейсоқ қалыптасатын жағдай емес. Ол тәртіптен, жауапкершіліктен және әр адамның өз ісіне мұқият қарауынан басталады. Тілсіз жаудың алдын алу арқылы тек материалдық шығынның емес, адам өмірінің де сақталуына ықпал етуге болады.