Анаға құрмет – ұлтқа құрмет Анаға құрмет көрсету – қазақ қоғамының ғасырлар бойы қалыптасқан рухани құндылықтарының бірі. Ұрпақ тәрбиелеп, отбасының берекесін сақтап отырған әйел-ананың еңбегі қашанда елдің ерекше назарында болған. Осы дәстүрдің жалғасы ретінде Қазалы ауданында көпбалалы аналарға «Алтын алқа» және «Күміс алқа» мемлекеттік наградалары табысталды. Аудан әкімі Алмасбек Есмахановтың қатысуымен өткен салтанатты кездесуде Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына сәйкес еліміздің демографиялық дамуына үлес қосып, саналы ұрпақ тәрбиелеп отырған бірқатар анаға мемлекеттік марапат тапсырылды. Бұл – бір қарағанда қарапайым марапаттау рәсімі болғанымен, оның қоғамдық маңызы әлдеқайда терең. Себебі көпбалалы анаға берілген медаль – белгілі бір талапқа сай келгені үшін ғана тағылатын белгі емес, ана еңбегіне, бала тәрбиесіне, отбасының беріктігіне көрсетілген мемлекеттік және қоғамдық құрметтің символы. Әрбір көпбалалы шаңырақтың артында күнделікті көзге көріне бермейтін үлкен еңбек жатыр. Баланың денсаулығы мен тәрбиесі, білім алуы, отбасындағы ахуал, күнделікті тұрмыс, ұрпақтың болашағы – мұның бәрі анаға артылатын жауапкершіліктің бір бөлігі. Сондықтан ана еңбегін бағалау – қоғамның өз болашағын бағалауы деген сөз. Кездесуде аудан басшысы да осы мәселеге ерекше тоқталып, ананың отбасы жылуы мен берекесін сақтаушы ғана емес, елдің ертеңін тәрбиелейтін тұлға екенін атап өтті. Шын мәнінде, баланың алғашқы тәрбиесі отбасынан басталады. Анасының мейірімін көріп, әкесінің өнегесін алған бала қоғамдағы қарым-қатынасты, үлкенге құрметті, кішіге ізетті, еңбекке жауапкершілікті ең алдымен шаңырақтан үйренеді. Сондықтан «Балаға берілген тәрбие – елдің болашағына салынған ең маңызды инвестиция» деген ұстанымның мәні зор. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуы қаншалықты маңызды болса, сапалы ұрпақ тәрбиелеу де соншалықты маңызды міндет. Қазалы ауданындағы демографиялық көрсеткіштерге назар аударсақ, ана еңбегінің ауқымын аңғаруға болады. Бүгінде ауданда 1924 ана мемлекеттік наградаларға ие болған. Оның ішінде 674 ана «Алтын алқа», 1187 ана «Күміс алқа», 22 ана «Батыр ана», 41 ана «Ана даңқы» төсбелгісінің иегері. Бұл – ауданда ана мәртебесінің биік екенін және көпбалалы отбасылардың қоғамдағы маңызды әлеуметтік топтардың бірі екенін көрсететін көрсеткіш. Әр награданың артында жеке отбасының тағдыры, бірнеше баланың тәрбиесі, сан жылдық маңдай тер мен ата-аналық жауапкершілік тұр. «Алтын алқа» мен «Күміс алқа» иегерлерінің қатарының көп болуы ауданның демографиялық әлеуетін де көрсетеді. Көпбалалы отбасылар – елдің табиғи өсімін қамтамасыз ететін негізгі әлеуметтік топтардың бірі. Сондықтан мұндай отбасыларға қолдау көрсету тек әлеуметтік көмек мәселесі емес, мемлекеттің демографиялық саясатының маңызды бөлігі. Қазір аудан бойынша 3485 көпбалалы отбасы мемлекеттік жәрдемақымен қамтылған. Бұл отбасылардың әлеуметтік жағдайын тұрақтандыруға бағытталған қолдаудың маңызды тетігі. Алайда көпбалалы отбасылардың қажеттілігі тек қаржылай көмекпен шектелмейді. Тұрғын үй, жұмыспен қамту, балалардың білім алуы, медициналық қызметтің қолжетімділігі, әлеуметтік және психологиялық қолдау секілді мәселелер де кешенді түрде қаралуы қажет. Сондықтан әлеуметтік қолдауды қажет ететін аналар мен балаларға тиісті көмек көрсету бойынша жүйелі жұмыстардың жүргізілуі маңызды. Мемлекеттік қолдаудың түпкі мақсаты – көпбалалы отбасын тек жәрдемақы алушы ретінде қарастыру емес, олардың тұрақты өмір сүруіне, еңбек етуіне және балаларын сапалы тәрбиелеуіне жағдай жасау. Бұл жерде көпбалалы аналардың өз ұсыныстары мен мәселелерін билікке тікелей жеткізу мүмкіндігі де маңызды. Марапаттау рәсімінен кейін аналардың аудан әкіміне өз ұсыныс-пікірлерін білдіріп, көкейдегі мәселелерін жеткізуі – кездесудің мазмұнын арттыра түсті. Өйткені мемлекеттік саясаттың тиімділігі халықтың нақты сұранысын ескерумен өлшенеді. Аналардың көтерген мәселелері әлеуметтік саладағы нақты қажеттіліктерді анықтауға, қолдау шараларын жетілдіруге мүмкіндік береді. Мұндай кездесулерді тек мерекелік сипатта өткізбей, тұрақты кері байланыс алаңы ретінде қалыптастырудың да маңызы зор. Анаға құрмет – қазақтың ұлттық дүниетанымында ерекше орын алады. «Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, ақ сүтін өтей алмайсың» деген халық даналығы ананың бала өміріндегі орнын айқын көрсетеді. Қазақ қоғамында ананың мәртебесі әрдайым жоғары болған. Ақ жаулығы абыройдың, шаңырақтың берекесі мен ұрпақ тәрбиесінің белгісі ретінде бағаланған. Сондықтан бүгінгі мемлекеттік марапаттар осы дәстүрдің заманауи жалғасы іспетті. Мемлекет тарапынан ана мен баланы қорғауға, отбасы институтын нығайтуға бағытталған саясаттың болуы да қоғамның тұрақтылығына әсер етеді. Берік отбасы – әлеуметтік тұрақтылықтың негізі. Ал отбасындағы тұрақтылық баланың дұрыс тәрбиесіне, оның болашақта қоғамға бейімделуіне ықпал етеді. Демек, көпбалалы аналарға көрсетілген қолдау бір отбасының мәселесін шешумен шектелмей, тұтас қоғамның адами капиталына салынған инвестиция ретінде қарастырылуы керек. Бүгінгі марапат иелерінің өмір жолы да кейінгі буынға үлгі бола алады. Көпбалалы отбасы тәрбиесінде анаға түсетін салмақтың жоғары екені белгілі. Балалардың жас ерекшелігі әртүрлі болған сайын олардың қажеттілігі де өзгереді. Бірі мектепте оқыса, бірі жоғары білім алады, енді бірі балабақша жасында болуы мүмкін. Мұндай жағдайда ананың уақытты ұйымдастыруы, балалардың білімін қадағалауы, денсаулығына көңіл бөлуі және отбасындағы татулықты сақтауы үлкен төзімділікті қажет етеді. Сондықтан көпбалалы ана еңбегін бағалау – күнделікті атқарылатын осы көрінбейтін еңбекті мойындаудың бір көрінісі. Сонымен қатар қазіргі қоғамда көпбалалы әйелдің рөлі тек үй шаруасымен шектелмейді. Көптеген аналар отбасы мен бала тәрбиесін қатар алып жүріп, еңбек етеді, кәсіппен айналысады, қоғамдық жұмыстарға араласады. Бұл – әйелдің қоғамдағы белсенді рөлінің артып келе жатқанын көрсетеді. Сондықтан отбасылық міндеттер мен кәсіби дамуды қатар алып жүруге мүмкіндік беретін жағдай қалыптастыру да маңызды. Жұмыспен қамту, икемді еңбек жағдайы, кәсіпкерлікке қолдау көрсету, балаларға арналған инфрақұрылымды дамыту секілді шаралар көпбалалы отбасылардың әлеуметтік тұрақтылығына оң әсер етеді. Қазалыдағы 3485 көпбалалы отбасы – ауданның әлеуметтік саясатында ерекше назарды қажет ететін үлкен қауым. Бұл отбасылардың әрқайсысының өз мәселесі мен қажеттілігі бар. Сондықтан әлеуметтік қолдау жүйесі де баршаға бірдей үлгімен емес, отбасының нақты жағдайына қарай ұйымдастырылғаны тиімді. Бір отбасына тұрғын үй мәселесін шешуге көмек қажет болса, екіншісіне жұмыспен қамту, үшіншісіне баласының денсаулығы немесе білім алуына қатысты қолдау қажет болуы мүмкін. Мұндай сараланған тәсіл мемлекеттік көмектің тиімділігін арттырады. Салтанатты рәсімнің мәдениет саласы өнерпаздарының концерттік бағдарламасына ұласуы да аналарға көрсетілген құрметтің бір белгісі болды. Ақ жаулықты аналардың көңілін көтеріп, олардың еңбегіне ризашылық білдіру – қоғамдағы сыйластық мәдениетін қалыптастыратын жақсы дәстүр. Дегенмен мұндай шаралардың ең басты нәтижесі марапаттың өзімен өлшенбеуі тиіс. Ең маңыздысы – марапатталған аналардың күнделікті өмірде мемлекет тарапынан нақты қолдауды сезінуі. Бүгін медаль таққан ана ертең өз баласының сапалы білім алып, қауіпсіз ортада өсуіне, отбасының әлеуметтік тұрғыдан тұрақты болуына мүмкіндік бар екенін сезінуі қажет. Бұл – отбасы саясатының басты мақсаты. Жалпы, «Алтын алқа» мен «Күміс алқа» табыстау – демографиялық өсімді ынталандырумен қатар, ана еңбегінің қоғамдағы құнын арттыратын маңызды мемлекеттік дәстүр. Қазалы ауданындағы 1924 марапат иесі мен 3485 көпбалалы отбасы бұл бағыттағы жұмыстың ауқымын көрсетеді. Ендігі міндет – көпбалалы отбасыларды қолдау жүйесін одан әрі жетілдіріп, аналардың әлеуметтік, экономикалық және тұрмыстық мәселелерін шешуге жағдай жасау. Себебі анаға жасалған қамқорлық – балаға жасалған қамқорлық, ал балаға жасалған инвестиция – елдің болашағына салынған инвестиция. Ұрпақ тәрбиелеп отырған ананың еңбегін бағалау арқылы қоғам отбасы институтының маңызын да бекемдейді. Сондықтан бүгінгі «Алтын алқа» мен «Күміс алқа» иегерлеріне көрсетілген құрмет – бір күндік марапат емес, ана еңбегіне деген ел ықыласының айқын көрінісі. Берекелі отбасы мен тәрбиелі ұрпақ – мемлекеттің ең қымбат капиталы. Ал сол капиталды қалыптастырып отырған аналардың еңбегі әрдайым құрметке лайық.

БӨЛІСУ