Қоғамдық көлік – қаланың күнделікті тіршілігін қамтамасыз ететін маңызды жүйелердің бірі. Әсіресе жаңа оқу жылы қарсаңында қоғамдық көлікке түсетін салмақтың артуы бұл саланың жұмысын алдын ала күшейтіп, қозғалысты нақты жоспарлауды қажет етеді. Қызылорда қаласында осыған байланысты жолаушылар тасымалының сапасын арттыру, автобустардың техникалық және санитариялық жағдайын жақсарту, қозғалыс кестесін сақтау бағытындағы жұмыстар қолға алынуда. Қала әкімі Нұржан Ахатовтың «Автобус паркіне» арнайы барып, тасымалдаушы кәсіпорынның жұмысын зерделеуі де мәселенің өзектілігін көрсетеді. Өйткені қоғамдық көлік – тұрғындардың күнделікті өмірімен тікелей байланысты қызмет. Оқушының мектепке, студенттің оқу орнына, ата-ананың жұмысқа, тұрғындардың емханаға немесе басқа да қажетті жерлерге уақытылы жетуі көп жағдайда автобустардың тұрақты әрі жүйелі жұмысына тәуелді. Жаңа оқу жылы басталған кезде бұл жауапкершілік еселене түседі. Қалада қазір «Қызылорда автобус паркі» ЖШС-не қарасты үлкен сыйымдылықтағы автобустар қалалық бағыттарда қызмет көрсетуде. Бағыттардағы қозғалыс интервалы орта есеппен 12-15 минутты құрайды. Күн сайын қалаішілік жолаушылар тасымалын қамтамасыз ету үшін 260 автобус жолға шығарылады. Алайда оқу жылы басталған кезде бұл көрсеткіштің өзі қаладағы жолаушылар ағынын толық қамтамасыз ету үшін жеткілікті деңгейде болмауы мүмкін. Себебі таңертеңгі уақытта мектептер мен жоғары оқу орындарына қарай, түстен кейін кері бағытта жолаушылар саны күрт көбейеді. Әсіресе оқу орындары шоғырланған аумақтарда аялдамалардағы адам саны артып, автобустардың толып кетуі, ұзақ күту және салон ішіндегі жайлылықтың төмендеуі сияқты мәселелер туындауы ықтимал. Сондықтан 25 тамыздан бастап қалаішілік автобус бағыттарының күшейтілген режимде жұмыс істеуі – уақыт талабынан туындаған шешім. Бұл жерде негізгі мақсат автобустар санын көбейту ғана емес, жолаушылар ағынына қарай бағыттарды тиімді ұйымдастыру. Әсіресе таңертеңгі және түстен кейінгі қарбалас уақытта автобустардың қозғалыс интервалын барынша қысқарту тұрғындардың аялдамада ұзақ күтпеуіне мүмкіндік береді. Қоғамдық көліктің сапасын бағалауда қозғалыс интервалы мен автобустар саны ғана маңызды емес. Оның техникалық жағдайы мен тазалығы да жолаушыға көрсетілетін қызмет сапасының негізгі көрсеткіштерінің бірі. Осыған байланысты қала әкімі автобустардың ішкі және сыртқы тазалығын күнделікті бақылауда ұстауды тапсырған. Бағытқа шығар алдында автобустардың жуылып, дезинфекцияланып, салондары талапқа сай ретке келтірілуі қажет. Бұл әсіресе балалар мен студенттер көп пайдаланатын қоғамдық көлік үшін маңызды. Бір автобус ішінде күн сайын жүздеген адамның жүруі санитариялық тазалықты тұрақты сақтауды талап етеді. Сондықтан салондардың тазалығы бір реттік шара емес, күнделікті орындалуы тиіс міндет болуы керек. Техникалық қауіпсіздік мәселесіне де ерекше мән беріліп отыр. Қазір автобустардың техникалық жағдайы күн сайын тексеріледі. Егер қандай да бір ақау анықталса, көлік қызмет көрсетуден босатылып, оның орнына резервтік автобус шығарылады. Бұл – жолаушылар қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі дұрыс тәсіл. Себебі қоғамдық көлікте техникалық ақаудың алдын алу кейінгі салдармен күресуден әлдеқайда маңызды. Автобустың жолға шығар алдындағы техникалық тексерісі жүргізуші мен жолаушының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін негізгі кезеңдердің бірі. Ал оқу жылы басталған кезде автобустардың саны мен қозғалыс жиілігі артатындықтан, техникалық бақылаудың сапасы да төмендемеуі тиіс. Қала үшін тағы бір маңызды мәселе – қозғалыс кестесінің сақталуы. Тұрғындар үшін автобустың нақты уақытта келуі оның жайлылығымен қатар, күн тәртібін жоспарлаудың негізгі факторы. Әсіресе мектеп оқушылары мен студенттер сабаққа кешікпеуі үшін қоғамдық көлік кестесінің тұрақтылығы қажет. Сондықтан 25 тамыздан бастап бағыттардың күшейтілген режимге көшуімен бірге қозғалыс кестесінің қатаң сақталуына бақылау орнатылуы орынды. Бұл ретте автобустардың нақты қозғалысын бақылау, кешігулердің себептерін анықтау және проблемалы бағыттарға жедел түрде қосымша көлік шығару маңызды. Қоғамдық көліктегі жүктеменің артуы қала инфрақұрылымына да қосымша талап қояды. Автобустардың көбеюі жол қозғалысына әсер етеді, ал қарбалас уақытта кептеліс қозғалыс интервалының ұлғаюына себеп болуы мүмкін. Сондықтан көлік қозғалысын ұйымдастыру кезінде тек автобустар санын емес, жолдағы жағдайды, бағдаршамдардың жұмысын, аялдамалардың орналасуын және негізгі көлік ағындарын да ескеру қажет. Әсіресе мектептер орналасқан көшелерде таңертеңгі уақыттағы көлік қозғалысын реттеу оқушылардың қауіпсіздігі үшін маңызды. Қала әкімінің «Біздің басты міндетіміз – балаларымыздың мектепке қауіпсіз барып-келуін қамтамасыз ету» деген сөзі де осы мәселенің негізгі мәнін айқындайды. Шын мәнінде, қоғамдық көлік қызметінің басты өлшемі – оның тұрғын үшін қаншалықты қауіпсіз, қолжетімді және болжамды екенінде. Балаларға қатысты бұл талап одан да жоғары болуы тиіс. Оқушылардың аялдамаға қауіпсіз жетуі, автобустың жол жиегіне дұрыс тоқтауы, жүргізушілердің жол қозғалысы ережелерін қатаң сақтауы және салонда тәртіптің қамтамасыз етілуі қатар қаралуы керек. Жаңа оқу жылы қарсаңында қоғамдық көлік жүйесінің күшейтілуі қала тұрғындары үшін маңызды. Бірақ бұл шара тек оқу жылының алғашқы күндеріне арналған уақытша жұмыс болып қалмай, қоғамдық көлік қызметінің тұрақты сапа стандартына айналғаны тиімді. Автобустардың тазалығы, техникалық жарамдылығы, қозғалыс интервалының сақталуы, жүргізушілердің мәдениеті мен қауіпсіздік талаптарын орындауы күн сайын бақылауда болғаны жөн. Себебі қоғамдық көлік – қала тұрғындарының басым бөлігі күн сайын пайдаланатын әлеуметтік маңызы жоғары қызмет. Қызылордада күн сайын 260 автобустың жолға шығуы қаланың көлік жүйесінде бұл саланың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Ал оқу жылы басталғанда жолаушылар санының артуы тасымалдаушылардан ғана емес, жауапты мемлекеттік органдардан да жедел әрі үйлесімді жұмысты талап етеді. Егер сұраныс жоғары бағыттарға автобус уақытылы қосылып, қозғалыс интервалы қысқартылып, кесте сақталып, техникалық және санитариялық талаптар қатаң орындалса, жаңа оқу жылындағы жолаушылар тасымалының сапасын едәуір жақсартуға мүмкіндік бар. Ең бастысы – қоғамдық көлік жұмысы тұрғындардың күнделікті қажеттілігіне бейімделіп, жолаушы қауіпсіздігі мен жайлылығы бірінші орынға қойылуы тиіс. Жаңа оқу жылының басталуы осы талаптардың іс жүзінде қаншалықты орындалатынын көрсететін кезең болмақ.

БӨЛІСУ