Цифрландырудың басты өлшемі – технологияның күрделілігі емес, тұрғынның уақытын үнемдеп, қызметті қолжетімді ету.
Мемлекеттік басқару жүйесінде цифрландырудың қарқыны артқан сайын тұрғын мен мемлекет арасындағы қарым-қатынастың сипаты да өзгеріп келеді. Бұған дейін мемлекеттік қызмет алу үшін мекеме табалдырығын тоздыру қалыпты жағдай болса, бүгінде көптеген қызметті электронды түрде бірнеше минутта алуға мүмкіндік бар. Ал жасанды интеллектінің бұл үдеріске қосылуы мемлекеттік қызмет көрсетудің сапасы мен жылдамдығына қойылатын талапты одан әрі күшейтеді.
Осы мәселе Қазақстан Республикасы Премьер-министрі Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен Үкімет отырысында қаралды. Жиынға облыс әкімі Мұрат Ергешбаев селекторлық режимде қатысты. Күн тәртібінде жасанды интеллект негізінде көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің экожүйесін қалыптастыру және олардың сапасын арттыру мәселелері талқыланды.
Үкімет отырысынан кейін аймақта цифрландыру және жасанды интеллект жылына арналған өңірлік іс-шаралар жоспарының орындалуы қаралды. Бұл ретте мәселенің негізгі өзегі – жасанды интеллектіні енгізудің өзі емес, оның азаматқа нақты пайда әкелуі.
Қазір облыста мемлекеттік органдар мен оларға бағынысты мекемелер арқылы 196 негізгі мемлекеттік қызмет түрі көрсетіледі. Сонымен қатар «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының облыстық филиалына қарасты 13 бөлім және бір байланыс орталығы жұмыс істейді.
Мемлекеттік қызметтерді электронды түрде алуға жағдай жасау мақсатында жергілікті атқарушы органдарда, білім беру және денсаулық сақтау ұйымдарында «Өзіне-өзі қызмет көрсету бұрыштары» ұйымдастырылған. Бұл – цифрлық қызметтерді пайдалануға мүмкіндігі шектеулі немесе электронды сервистерді қолдануда тәжірибесі аз азаматтарға қолдау көрсетудің маңызды тетігі.
Алайда цифрлық форматқа көшу қызмет сапасын автоматты түрде жақсартпайды. Керісінше, электронды қызметтердің көбеюі мемлекеттік органдардың жауапкершілігін арттырады. Себебі тұрғын үшін жүйенің қалай жұмыс істейтіні емес, өз мәселесінің қаншалықты тез әрі сапалы шешілгені маңызды.
Сондықтан мемлекеттік қызметтің негізгі көрсеткіші – оның саны емес, қолжетімділігі, ашықтығы, жылдамдығы және нәтижелілігі. Егер азамат қажетті анықтаманы немесе рұқсатты электронды түрде ала алса, оның уақыты үнемделеді. Ал өтініштің мәртебесін онлайн бақылау мүмкіндігі мемлекеттік органдарға деген сенімді арттырады.
Осыған байланысты облыс әкімі жергілікті атқарушы органдар көрсететін мемлекеттік қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін тұрақты бақылауда ұстауды тапсырды.
Жасанды интеллектінің мемлекеттік басқаруға енуі осы талаптарды жаңа деңгейге көтермек. Алдағы уақытта азаматтың сұрағын түсініп, қажетті қызметті анықтап, құжаттарды дайындауға көмектесетін, өтініштің орындалу барысын бақылайтын цифрлық шешімдердің маңызы артады. Бірақ технология қаншалықты дамығанымен, оның артында адам тағдыры тұрғанын ұмытпау қажет.
Мемлекеттік қызметтің сапасы тұрғындардың өтініштеріне жасалған қарым-қатынастан да көрінеді. Жиында азаматтардан келіп түскен өтініштердің белгіленген мерзімде орындалуы мәселесі арнайы қаралды. Бұл бағытта формалды жауап беріп қана қоймай, өтініштің нақты шешімін қамтамасыз ету – мемлекеттік органдардың басты міндеттерінің бірі.
Жиында еңбек ұжымдарындағы жұмысшылардың құқықтарын қорғау мәселесі де назардан тыс қалмады. Бұл бағыттағы талаптардың күшеюі де орынды. Себебі цифрлық және экономикалық жаңғырудың түпкі мақсаты – тек көрсеткіштерді өсіру емес, азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру.
Әлеуметтік мәселелердің ішінде тұрғын үй құрылысы да маңызды орын алады. Қазіргі таңда барлық ауданда әлеуметтік осал топтарға арналған тұрғын үйлердің құрылысы басталған. Бұл – баспанаға мұқтаж азаматтар үшін маңызды қолдау.
Дегенмен тұрғын үй санын арттырумен қатар оның сапасына да басымдық берілуі тиіс. Облыс әкімі аудан әкімдеріне құрылыс жұмыстарын уақытылы аяқтауды тапсырып, талапқа сай келмейтін үйлердің қабылданбайтынын қатаң ескертті.
Бұл талаптың мәні айқын: мемлекеттік қаржыға салынған тұрғын үй ең алдымен азаматтардың қауіпсіз әрі жайлы өмір сүруіне жағдай жасауы керек. Құрылыс мерзімінің сақталуы маңызды болғанымен, сападан ұтуға болмайды.
Осылайша, Үкімет отырысында көтерілген жасанды интеллект пен мемлекеттік қызмет мәселесі өңірдегі әлеуметтік міндеттермен сабақтасып отыр. Бір жағында – цифрлық технология, екінші жағында – тұрғынның күнделікті мәселесі. Бірі технологиялық жаңғыруды көрсетсе, екіншісі сол жаңғырудың адам өміріне нақты әсерін айқындайды.
Сондықтан цифрландыру мен жасанды интеллектіні енгізудің ең басты өлшемі – қанша жаңа технология іске қосылғаны емес, азаматтың уақытын қаншалықты үнемдегені, мемлекеттік қызметтің қаншалықты қолжетімді болғаны және тұрғынның мәселесінің қаншалықты тез шешілгені.
Өңір үшін алдағы кезеңдегі негізгі міндет те осы: технологияны мақсат емес, халыққа сапалы қызмет көрсетудің тиімді құралына айналдыру.