Қоғамның өркениеттілігі ең алдымен оның балаларға деген қамқорлығымен өлшенеді. Әрбір баланың өмірі мен денсаулығы – отбасының ғана емес, мемлекеттің де басты құндылығы. Сондықтан кәмелетке толмағандардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы профилактикалық жұмыстардың маңызы жыл өткен сайын артып келеді. Әсіресе жазғы демалыс кезінде балалардың қараусыз қалуы, су айдындарындағы жазатайым оқиғалар, көпқабатты үйлердің терезесінен құлау, түнгі уақытта заңды өкілінсіз көшеде жүру секілді қауіп-қатерлер көбейетіндіктен, алдын алу шаралары үздіксіз жүргізілуі тиіс.
Осы мақсатта облыс аумағында «Заң мен тәртіп» қағидаты мен «Саналы ұрпақ» жобасы аясында кешенді профилактикалық рейд ұйымдастырылды. Іс-шараға облыстық білім басқармасы, балалар құқықтарын қорғау басқармасы, облыстық прокуратура және полиция департаментінің қызметкерлері қатысып, тұрғындармен кең көлемде түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Бұл – бала қауіпсіздігі мәселесінің бір ғана мекеменің емес, бірнеше мемлекеттік органның өзара үйлесімді әрекетін талап ететінін көрсетеді.
Бүгінде балаларға төнетін қауіп бұрынғыдан әлдеқайда күрделі. Қалалардың өсуі, көлік қозғалысының көбеюі, көпқабатты тұрғын үйлер санының артуы, интернет пен ойын-сауық орындарының қолжетімділігі – мұның бәрі қауіпсіздік мәселесіне жаңа талаптар қойып отыр. Сондықтан профилактика да заман талабына сай кешенді сипатқа ие болуы қажет.
Рейд барысында мамандар ата-аналарға балалардың терезеден құлауының алдын алу жөнінде арнайы түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Соңғы жылдары елімізде мұндай оқиғалардың жиілеп кетуі қоғамды алаңдатып отыр. Мамандардың айтуынша, мұндай қайғылы жағдайлардың басым бөлігі бірнеше минуттық салғырттықтың салдарынан болады. Баланың табиғи қызығушылығы, ашық тұрған терезе, москит торына сүйенуі немесе терезе маңына қойылған жиһаз – орны толмас қайғыға әкелетін негізгі себептердің бірі.
Сондықтан рейд кезінде тұрғындарға терезелерге арнайы қорғаныс құрылғыларын орнатудың маңызы түсіндірілді. Қауіпсіздік техникасы қарапайым көрінгенімен, дәл осындай сақтық шаралары көптеген оқиғаның алдын алады.
Жаз мезгіліндегі тағы бір өзекті мәселе – судағы қауіпсіздік. Демалыс уақытында балалардың өзен-көлдер мен каналдарға жиі баруы олардың өміріне үлкен қауіп төндіреді. Әсіресе рұқсат етілмеген орындарда суға түсу, үлкендердің қарауынсыз шомылу, қауіпсіздік талаптарын сақтамау қайғылы жағдайларға әкеліп соғуы мүмкін. Сондықтан рейд барысында ата-аналарға балаларды қараусыз қалдырмау, тек арнайы жабдықталған жағажайларда ғана демалуға рұқсат беру жөнінде кеңінен түсіндірілді.
Профилактикалық шаралар тек тұрғын үйлермен шектелген жоқ. Бірлескен жұмыс топтары ойын-сауық орталықтары мен компьютерлік клубтарды аралап, кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта заңды өкілінсіз жүру фактілерін анықтау бағытында бақылау жұмыстарын жүргізді. Бұл талаптың басты мақсаты – балаларды құқық бұзушылықтан сақтау ғана емес, олардың түрлі қауіп-қатердің құрбанына айналуына жол бермеу.
Өйткені жасөспірімдердің түнгі уақытта бақылаусыз жүруі олардың құқық бұзушылыққа тартылуына, жол-көлік оқиғаларына ұшырауына немесе өзге де қауіптердің ортасында қалуына себеп болуы мүмкін. Сондықтан заңда белгіленген шектеулер ең алдымен баланың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Қазіргі таңда бала тәрбиесіне қатысты көзқарас та өзгеріп келеді. Бұрын қауіпсіздік мәселесі көбіне мектептің немесе құқық қорғау органдарының міндеті ретінде қабылданса, бүгінгі күні бұл түсінік кеңейді. Баланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету – отбасы, мектеп, мемлекеттік органдар және жалпы қоғамның ортақ жауапкершілігі екені анық.
Осындай рейдтердің басты ерекшелігі – құқық бұзушылықты тіркеуден бұрын оның алдын алуға басымдық берілуі. Яғни мақсат – жазалау емес, түсіндіру, ескерту және қауіптің алдын алу. Бұл қазіргі мемлекеттік саясаттағы профилактикалық бағыттың күшейіп келе жатқанын аңғартады.
Дегенмен кез келген рейд бір күндік шара болып қалмауы тиіс. Егер ата-аналар қауіпсіздік ережелерін күнделікті өмірде сақтамаса, мектептерде түсіндіру жұмыстары жүйелі жүргізілмесе және қоғам бейжайлық танытса, мұндай шаралардың нәтижесі шектеулі болады. Ал қауіпсіздік мәдениеті қалыптасқан қоғамда қайғылы оқиғалардың саны да азаяды.
Баланың өмірі – орны толмайтын құндылық. Оны қорғау үшін үлкен қаржы немесе күрделі технология қажет емес. Кейде қарапайым ғана сақтық шаралары, ата-ананың бірнеше минуттық бақылауы немесе дер кезінде айтылған ескерту бір адамның тағдырын сақтап қалуы мүмкін.
Сондықтан облыс көлемінде ұйымдастырылған профилактикалық рейдтің негізгі мәні тек құқық бұзушылықтың алдын алуда емес. Оның басты мақсаты – қоғамға бала қауіпсіздігіне қатысты жауапкершіліктің бәрімізге ортақ екенін тағы бір мәрте еске салу. Өйткені саналы қоғам ең алдымен өз баласының қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын қоғам болып қалыптасады.