Қызылорда облысының Арал ауданында түйе сүтінен құрғақ ұнтақ өндіретін зауыттың іске қосылуы – өңір экономикасы үшін кезекті өндірістік нысанның ашылуы ғана емес, ауыл шаруашылығы өнімін терең өңдеуге бағытталған жаңа кезеңнің басталғанын аңғартатын жоба. Соңғы жылдары инвестиция тарту, өңдеу өнеркәсібін дамыту және экспортқа бағытталған өндірістерді көбейту күн тәртібіне шыққан тұста бұл бастама өзінің экономикалық маңызымен ерекшеленеді.
Зауыттың ашылу рәсіміне облыс әкімі Мұрат Ергешбаев, облыс прокуроры Ризабек Ожаров, зиялы қауым өкілдері мен аудан ақсақалдарының қатысуы да жобаның өңір үшін стратегиялық мәнге ие екенін көрсетті. Аймақ басшысы бұл өндіріс облыстың өнеркәсіптік әлеуетін күшейтіп, экспорт көлемін арттыруға және жаңа жұмыс орындарын құруға ықпал ететінін атап өтті.
Жобаның басты ерекшелігі – түйе сүтін шикізат күйінде өткізумен шектелмей, одан жоғары қосылған құны бар өнім өндіруінде. Қазақстанда түйе сүтін өңдейтін кәсіпорындар болғанымен, өнеркәсіптік деңгейде құрғақ ұнтақ шығаратын зауыттар саусақпен санарлық. Сондықтан Аралдағы өндіріс ішкі нарықпен қатар, халықаралық нарыққа бағытталған кәсіпорындардың қатарын толықтырмақ.
3 миллиард теңге инвестиция құйылған кәсіпорын жылына 400 тоннаға жуық құрғақ ұнтақ өндіреді. Өндіріс толық қуатына шыққанда тәулігіне 20 мың литр түйе сүтін қабылдайды. Бұл көрсеткіш Арал өңіріндегі түйе шаруашылығына тың серпін береді. Бұған дейін өнімін өткізу мәселесіне алаңдайтын шаруалар енді тұрақты сатып алушыға ие болады. Демек, ауыл тұрғындарының табысы артып, мал басын көбейтуге деген қызығушылық та күшейеді.
Жобаның тағы бір маңызды тұсы – экспорттық бағыты. Алдағы он жылға Қытай нарығына өнім жеткізу жөнінде келісім жасалған. Бұл өндірістің өткізу нарығы алдын ала айқындалғанын көрсетеді. Соның арқасында кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеу мүмкіндігі жоғарылайды. Әлемде табиғи әрі экологиялық таза өнімдерге сұраныстың артуы түйе сүтінен өндірілетін өнімдердің де бәсекеге қабілеттілігін күшейтіп отыр.
Мемлекет тарапынан көрсетілген қолдау да жобаның жүзеге асуына негіз болды. Индустриялық аймақтан жер телімінің берілуі және «Өнеркәсіпті дамыту қоры» арқылы Қытайдан заманауи технологиялық жабдықтарды сатып алуға 1,8 миллиард теңге көлемінде қаржы қарастырылуы – өндірісті дамытудағы мемлекеттік саясаттың нақты нәтижесі.
Экономикалық тиімділікпен қатар әлеуметтік әсері де маңызды. Кәсіпорында 23 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Бұл сан көп көрінбегенімен, өндіріс айналасында қалыптасатын сервистік қызметтерді, тасымалды және шикізат жеткізушілерді есептегенде жоба әлдеқайда көп адамның табысына ықпал етеді.
Жалпы, Аралдағы зауыт – өңірде қолға алынған инвестициялық саясаттың бір көрінісі. Алдағы үш жылда Қызылорда облысында жалпы құны 1,9 триллион теңгені құрайтын 48 инвестициялық жобаны жүзеге асырып, 10 мыңнан астам жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Оның ішінде биылдың өзінде 100 миллиард теңгеге бағаланған 21 жобаны іске қосу көзделген.
Ауыл шаруашылығы өнімін терең өңдеу – бүгінгі экономиканың басты талаптарының бірі. Себебі шикізатты емес, дайын өнімді экспорттау ғана өңірдің табысын еселейді. Осы тұрғыдан алғанда, Аралдағы түйе сүтінен құрғақ ұнтақ шығаратын зауыт өңір экономикасын әртараптандыруға, ауылдағы кәсіпкерлікті дамытуға және Қазақстанның экспорттық әлеуетін арттыруға бағытталған маңызды өндірістік жоба ретінде бағалануға лайық.