Су саясатының жаңа кезеңі: Қызылордада су үнемдеу мен инфрақұрылымды жаңғыртуға басымдық берілді
Қызылорда облысында су қауіпсіздігін қамтамасыз ету, суармалы егіншілікті тиімді ұйымдастыру және гидротехникалық инфрақұрылымды жаңғырту бағытындағы жұмыстар жаңа кезеңге қадам басты. Облыс әкімі Мұрат Ергешбаевтың Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрі Нұржан Нұржігітовпен кездесуі осы бағыттағы маңызды мәселелерді талқылауға арналды.
Кездесу барысында өңірдің су шаруашылығы саласындағы қазіргі жағдай, вегетациялық кезеңнің өту барысы, су үнемдеу технологияларын енгізу, сондай-ақ стратегиялық маңызы бар су нысандарын жаңғырту мәселелері кеңінен сөз болды.
Вегетациялық кезең тұрақты өтуде
Сыр өңірі үшін су – ауыл шаруашылығының ғана емес, жалпы әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықтың негізгі факторы. Биылғы суару маусымының тұрақты өтуіне көрші мемлекеттермен жүргізілген келіссөздердің нәтижесі оң әсерін тигізді.
Бұқара қаласында өткен Мемлекетаралық су шаруашылығын үйлестіру комиссиясының отырысында Шардара су қоймасына 2,8 миллиард текше метр су жіберу туралы келісімге қол жеткізілді. Нәтижесінде шілденің 10-на дейін жоспарланған 2 миллиард текше метрдің орнына 2,8 миллиард текше метр су жеткізіліп, жоспар 40 пайызға артығымен орындалды. Бұл – Сырдария бойындағы шаруашылықтар үшін егістікті уақытылы сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік берген маңызды жетістік.
Су үнемдеу – уақыт талабы
Климаттың өзгеруі мен су тапшылығы жағдайында дәстүрлі егіншілік тәсілдерін қайта қарау қажеттілігі артып келеді. Осыған байланысты Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес өңірде суармалы егіншілікті әртараптандыру жұмыстары жалғасуда.
Биыл күріш алқабы өткен жылмен салыстырғанда 10,9 мың гектарға қысқартылып, жалпы көлемі 70 мың гектарды құрады. Соңғы төрт жылда күріш егісі 19 мың гектарға немесе 21 пайызға азайды. Оның орнына суды аз қажет ететін дақылдар, әсіресе 10 мың гектар аумаққа дәндік жүгері егілді.
Бұл қадам су ресурстарын ұтымды пайдаланып қана қоймай, ауыл шаруашылығы өндірісін әртараптандыруға және климаттық тәуекелдерге бейімделуге мүмкіндік береді.
Стратегиялық жобаларға қолдау көрсетіледі
Кездесуде өңір үшін аса маңызды бірнеше инфрақұрылымдық жоба талқыланды.
Соның бірі – «Арал теңізінің солтүстік бөлігін қалпына келтіру» жобасы. Жоба аясында Көкарал бөгетін 44 метрге дейін көтеру және Солтүстік Арал теңізінің сыйымдылығын 34 миллиард текше метрге дейін ұлғайту жоспарланған. Бұл бастама экологиялық ахуалды жақсартып қана қоймай, балық шаруашылығын дамытуға, халықтың әл-ауқатын арттыруға және өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін береді.
Тағы бір маңызды жоба – Қазалы ауданындағы «Қараөзек» су қоймасының құрылысы. Болашақта бұл су қоймасы 31 мың гектар егістік пен 120 мың гектар шабындық және жайылым жерді тұрақты сумен қамтамасыз етеді. Жобаны Ислам даму банкінің қаржысы есебінен іске асыру көзделіп отыр.
Каналдарды бетондау – су шығынын азайтудың тиімді жолы
Су ресурстарын үнемдеудің тағы бір маңызды бағыты – ирригациялық жүйелерді жаңғырту. Осы мақсатта облыста 66 каналды бетондау мәселесі қаралуда. Қазіргі таңда оның 17 жобасы мемлекеттік сараптамадан өтіп, оларды қаржыландыру үшін бюджеттік өтінімдер берілген.
Каналдарды бетондау арқылы судың жерге сіңіп кетуі азайып, су жеткізу тиімділігі артады. Бұл өз кезегінде әрбір текше метр суды барынша үнемдеп пайдалануға мүмкіндік береді.
Су қауіпсіздігі – өңірдің тұрақты дамуының кепілі
Қызылорда облысында қолға алынған бастамалар су тапшылығы жағдайында өңірдің ұзақ мерзімді тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған. Су үнемдеу технологияларын енгізу, егін құрылымын өзгерту, жаңа су қоймаларын салу және ирригациялық инфрақұрылымды жаңғырту – Сыр өңірінің су қауіпсіздігін нығайтатын маңызды қадамдар.
Бұл жұмыстар ауыл шаруашылығы өнімділігін сақтауға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға және өңір халқының өмір сүру сапасын жақсартуға негіз болады.