Интернет-алаяқтық пен жасөспірімдер қылмысына қарсы күрес: Қызылордада профилактикаға басымдық берілуде
Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы қоғам өмірін жеңілдеткенімен, жаңа қауіптердің де көбеюіне ықпал етті. Соның ішінде интернет-алаяқтық бүгінде еліміздегі ең өзекті қылмыс түрлерінің біріне айналды. Сонымен қатар жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу да құқық қорғау органдары үшін маңызды бағыттардың бірі болып отыр. Қызылорда облысында осы екі бағыт бойынша кешенді жұмыстар жүргізіліп, алғашқы нәтижелер байқалуда.
Облыстық Полиция департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері өңірде интернет-алаяқтықтың 211 дерегі тіркелген. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3,2 пайызға төмен. Сандық көрсеткіштің азаюы профилактикалық жұмыстардың тиімділігін аңғартқанымен, интернет арқылы жасалатын қылмыстардың қоғам үшін әлі де елеулі қауіп екенін көрсетеді.
Құқық қорғау органдары соңғы уақытта тек қылмысты ашуға емес, азаматтардың қаржысын сақтап қалуға да ерекше назар аударып отыр. Соның бір дәлелі – Ұлттық Банктің «Антифрод» жүйесі арқылы күмәнді қаржылық операцияларды жедел анықтау. Биыл аталған жүйеге 1493 күмәнді операция енгізіліп, 5 миллион теңгеден астам қаражат бұғатталған. Оның ішінде 1,2 миллион теңгеден астамы жәбірленушілерге қайтарылса, қалған қаражатты өндіріп беру жұмыстары жалғасуда.
Бұл тәжірибе цифрлық бақылау жүйелерінің тиімділігін көрсетеді. Бұрын алаяқтардың қолына өткен қаржыны қайтару мүмкіндігі өте төмен болса, бүгінде банктер мен құқық қорғау органдарының өзара үйлесімді жұмысы азаматтардың қаражатын сақтап қалуға мүмкіндік беріп отыр.
Интернет-алаяқтықтың алдын алуда халықтың құқықтық сауаттылығы да маңызды рөл атқарады. Осы мақсатта әлеуметтік желілерде 765 түсіндіру бейнеролигі жарияланып, жаңа заң талаптары мен алаяқтықтан сақтану жолдары кеңінен насихатталуда. Бұл бүгінгі ақпараттық кеңістікте халыққа әсер етудің ең тиімді тәсілдерінің бірі саналады.
Соңғы жылдары ерекше алаңдаушылық тудырып отырған мәселелердің бірі – «дропперлердің» көбеюі. Өз банк карталары мен есепшоттарын қылмыстық схемаларда пайдалануға берген азаматтар көбіне заң алдындағы жауапкершілікті толық түсіне бермейді. Биыл өңірде осындай әрекеттерге қатысты 17 қылмыстық іс тіркеліп, олардың 11-і сотқа жолданған. Бұл мемлекет заңсыз қаржылық операцияларға қатысқандарға қатысты жауапкершілікті күшейтіп отырғанын көрсетеді.
Ал құқықтық қауіпсіздіктің тағы бір маңызды бағыты – жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу. Бұл тек полицияның ғана емес, ата-аналар, мектептер және жалпы қоғамның ортақ міндеті.
Осы бағытта облыста «Жасөспірім», «Демалыс», «Түнгі қаладағы балалар» секілді профилактикалық іс-шаралар ұйымдастырылып, күнделікті рейдтер жүргізілген. Нәтижесінде 6957 әкімшілік құқық бұзушылық анықталып, қараусыз жүрген 155 жасөспірім бейімдеу орталығына орналастырылған.
Бұл көрсеткіштер бір жағынан бақылау жұмыстарының күшейгенін көрсетсе, екінші жағынан қоғамдағы әлеуметтік мәселелердің де бар екенін аңғартады. Мамандардың пікірінше, баланың кешкі уақытта қараусыз жүруі немесе құқық бұзушылыққа баруы көбіне отбасы тәрбиесі, әлеуметтік орта және бос уақытты тиімді ұйымдастыру мәселелерімен тікелей байланысты.
Сондықтан құқық қорғау органдары ата-аналардың жауапкершілігін күшейтуге де басымдық беруде. Есепті кезеңде балаларды тәрбиелеу мен бақылау міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін 791 ата-анаға әкімшілік хаттама толтырылған.
Полиция өкілдерінің айтуынша, қауіпсіз қоғам қалыптастыру үшін құқық қорғау органдарының жұмысы ғана жеткіліксіз. Интернет-алаяқтықтың алдын алу үшін әр азамат өзінің жеке мәліметтерін қорғауға жауапкершілікпен қарауы қажет. Ал жасөспірімдердің қауіпсіздігі ең алдымен отбасы тәрбиесіне, білім беру ұйымдарының бақылауына және қоғамның ортақ жауапкершілігіне байланысты.
Қызылорда облысында қолға алынған профилактикалық жұмыстар дәл осы қағидатқа негізделген. Құқық қорғау органдары мемлекеттік мекемелермен, білім беру ұйымдарымен және қоғам белсенділерімен бірлескен жұмысты жалғастыра отырып, қылмыстың алдын алуды басты басымдық ретінде сақтап келеді. Бұл бағыттағы жүйелі жұмыстар өңірдегі қоғамдық қауіпсіздікті нығайтып, тұрғындардың құқықтық мәдениетін арттыруға ықпал етпек.